Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

81

ظاهر‌شدنِ فضل و هنرِ لقمان پیش امتحان‌کنندگان
🔹 خواجۀ لقمان چو لقمان را شناخت *** بنده بود او را و با او عشق باخت
هر طعامی کآوریدندی به وی *** کس سویِ لقمان فرستادی ز پی
تا که لقمانْ دستْ سویِ آن بَرد *** قاصداً تا خواجه پس‌خوردش خورَد
سُؤرِ او خوردیّ و شور انگیختی *** هر طعامی کاو نخوردی، ریختی
ور بخوردی، بی‌دل و بی‌اشتها *** این بوَد پیوستگی بی‌منتها
خربزه آورده بودند ارمغان *** لیک غایب بود لقمانْ آن زمان
گفت خواجه با غلامی: «کای فلان *** زود ر‌و فرزند، لقمان را بخوان!»¹
🔹 چون‌که ‌لقمان آمد و پیشَش نشست *** خواجه پس بگْرفت سِکّینی به دست
چون بُرید و دادْ او را یک بُرین *** همچو شکّر خوردش و چون انگبین‌²
از خوشی که خورْد، داد او را دوُم *** تا رسید آن ‌کُرچ‌ها تا هفدهم‌³
مانْد کُرچی، گفت: «این را من خورم *** تا چه شیرین خربزَه‌ست؟! این بنْگرم
او چنین خوش می‌خورَد کز ذوقِ او *** طبع‌ها شد مُشتَهیّ و لقمه‌جو»
چون بخورْد، از تلخی‌اش آتش فروخت *** هم زبان کرد آبله هم حَلق سوخت
ساعتی بی‌خود شد از تلخیّ آن *** بعد از آن گفتش که: «ای جانِ جهان
نوشْ چون کردی تو چندین زهر را؟! *** لطفْ چون اِنگاشتی این قهر را؟!
این چه صبر است، این صبوری از چه رو ست؟! *** یا مگر پیشِ تو این جانت عَدوست؟‌!
چون نیاوردی به حیلَتْ حجّتی *** که: ”مرا عذری‌ست بس کن ساعتی“؟»
گفت: «من از دستِ نعمت‌بخشِ تو *** خورده‌ام چندان که از شرمم دو تو
شرمم آمد که یکی تلخ از کَفَت *** می‌نَنوشم، ای تو صاحب معرفت‌⁴
چون همه اجزایَم از اِنعامِ تو *** رُسته‌اند و غرقِ دانه و دامِ تو
1. در نسخۀ قونیه این‌ دو بیت این‌گونه آمده است:
  خربزه آورده بودند ارمغان *** گفت: رو فرزند، لقمان را بخوان.
2. بُرین: بُرش، تکّه.
3. کُرَچ: قاچ خربزه یا هندوانه.
4. نسخۀ قاهره (الف):
  ... *** ناگهان دیدم کنم زآن واقفت.