Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

97

چون اساسِ خانه‌ای نو افکنند *** اوّلین، بنیاد را برمی‌کَنند
گِل بر‌آرند اوّل از قعر زمین *** تا به آخِر بر‌کِشی ماءِ مَعین
از حجامتْ کودکان گریَند زار *** که نمی‌دانند ایشان سرّ کار
مرد خودْ زر می‌دهد حَجّام را *** می‌نوازد نیشِ خون‌آشام را
می‌دوَد حمّالْ زی بارِ گران *** می‌رُباید بار را از دیگران¹
جنگِ حمّالان برای بار بین *** این‌چنین است اجتهادِ کاربین²
چون گرانی‌ها اساسِ راحت است *** تلخ‌ها هم پیشوای نعمت است
حُفَّتِ الجَنَّه بِمَکروهاتِنا *** حُفَّتِ النّیرانُ مِن شَهْواتِنا
تخم‌مایه‌یْ آتشت شاخِ تر است *** سوخته‌یْ آتشْ قَرینِ کوثر است
هر که در زندانْ قَرینِ مِحنَتی‌ست *** آن، جزای لقمه‌ایّ و شهوتی‌ست
هر که در قصری قَرینِ دولتی‌ست *** آن، جزای کارزار و مِحنَتی‌ست
هر که را دیدی به زرّ و سیمْ فرد *** دان که اندر کسب‌کردن صبر کرد
آن که بیرون از طبایع جانِ اوست *** مَنصبِ خَرقِ سبب‌ها آنِ اوست
🔹 بی‌سبب بیند چو دیده شد گذار *** ‌ تو که در حسّی، سبب را گوش دار
بی‌سبب بیند نه از آب و گیا *** چشمه چشمه‌‌ معجزاتِ انبیا³
این سبب همچون طبیب است و عَلیل *** این سبب همچون چراغ است و فِتیل
شب چراغت را فِتیلی نو بتاب *** پاک دان زین‌ها چراغِ آفتاب‌⁴
رو تو کَهگِل ساز بهر سقفِ خان *** سقفِ گردون را ز کَهگِل پاک دان
وه که چون دلدارِ ما غم‌سوز شد *** خلوتِ شب در‌گذشت و روز شد
جز به شب جلوه نباشد ماه را *** جز به دردِ دل مجو دل‌خواه را
ترکِ عیسیٰ کرده، خر پرورده‌ای *** لاجَرم چون خرْ برونِ پرده‌ای
طالعِ عیسیٰ‌ست علم و معرفت *** طالعِ خر نیست ای تو خرْ صفت‌!
نالۀ خر بشنوی، رحم آیدت *** پس ندانی خرْ خری فرمایدت
رحم بر عیسیٰ کن و بر خر مکُن *** طبع را بر عقلِ خود سروَر مکن
طبع را هِلْ تا بگرید زار زار *** تو از او بِسْتان و وامِ جان گزار
سال‌ها خر بنده بودی، بس بوَد *** ز‌آنکه خر بنده ز خر وا پس بوَد
1. زی: به‌سوی.
2. مثنوی شریف: این‌چنین است اجتهادِ مردِ دین.
  کار‌بین: کارشناس، کاردان.
3. نسخۀ قونیه: چشمْ چشمه‌ی معجزاتِ انبیا.
4. نسخۀ مِلکی نیکلسون: باز‌دان زین‌ها.