Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

98

زَ «اخِّروهُنّ» مرادش نفْسِ توست *** کاو به آخِر باید و عقلت نخست
هم مزاجِ خر شُدَت این عقلِ پست *** فکرش اینکه چون علف آرَد به دست؟!
آن خرِ عیسیٰ مزاجِ دل گرفت *** در مقام عاقلان منزل گرفت
ز‌آنکه غالبْ عقل بود و خر ضعیف *** از سوارِ زَفت گردد خرْ نَحیف
وز ضعیفیْ عقلِ تو -ای خر بَها- *** این خرِ پژمرده گشتَه‌ست اژدها
گر ز عیسیٰ گشته‌ای رنجورْ دل *** هم از او صحّت رسد، او را مَهِل
ای مسیحِ خوش نفَس، چونی ز رنج؟! *** که نبود اندر جهانْ بی رنجْ گنج‌¹
چونی -ای عیسیٰ- ز دیدارِ یهود؟ *** چونی -ای یوسف- ز اِخوانِ حسود؟
تو شب و روز از پیِ این قومِ غُمر *** چون شب و روزی مدد بخشایِ عُمر
آه از این صَفراییانِ بی‌هنر *** چه هنر زاید ز صفرا؟ دردِ سر
تو همان کن که کُنَد خورشیدِ شرق *** با نفاق و حیله و دزدیّ و زَرق²
تو عسل، ما سرکه در دنیا و دین *** دفعِ این صفرا بوَد سرکنگبین
سرکه افزودیم، ما قومِ زَحیر *** تو عسل بِفْزا، کرَم را وا مَگیر
این سِزید از ما، چنین آمد ز ما *** ریگْ اندر چشم چَه افْزاید؟ عَمیٰ
آن سِزد از تو أیا کُحلِ عزیز *** که بیابد از تو هر ناچیزْ چیز
ز‌آتشِ این ظالمانت دلْ کباب *** از تو جمله «اِهدِ قَومی» بُد خطاب
کانِ عودی، در تو گر آتش زنند *** این جهان از عطر و ریحان آکَنند
تو نه آن عودی کز آتش کم شوی *** تو نه آن روحی کَاسیرِ غم شوی
عود سوزد، کانِ عود از سوزْ دور *** بادْ کی حمله بَرَد بر اصلِ نور؟!
ای ز تو مر آسمان‌ها را صفا *** ای جفای تو نکوتر از وفا
ز‌آنکه از عاقل جفایی گر روَد *** از وفای جاهلان آن بهْ بوَد
🔹 عاقل آرَد معرفت را در میان *** جاهل آرَد معرفت را بر زبان
گفت پیغمبر: «عداوت از خِرَد *** بهتر از مِهری که از جاهل رسد
🔹 دوستی با مردمِ دانا نِکوست *** دشمنِ دانا بهْ از نادانِ دوست»
1. نسخۀ قونیه:
  چونی ای عیسیّ عیسیٰ‌دم ز رنج *** که نبود اندر جهان بی‌مار گنج.
2. نسخۀ قونیه: ما نفاق.