Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

27

چون قضا آید، شود تنگْ این جهان *** از قضا حلوا شود رنجِ دهان
گفت: «إذا جاءَ الْقَضا، ضاقَ الْفَضا *** تُحجَبُ الأبْصارْ إذا جاءَ الْقَضا»¹
چشمْ بسته می‌شود وقتِ قضا *** تا نبیند چشمْ کُحلِ چشم را
مکرِ آن فارِس چو انگیزید گَرد *** آن غُبارت ز‌آن سوارت دور کرد²
سوی فارِس رو، مرو سوی غبار *** ور نه، بر تو کوبد آن مکرِ سوار
گفتْ حق: «آن را که این گرگش بخَورْد *** دیدْ گَردِ گرگ، چون زاری نکرد؟!»³
او نمی‌دانست گَردِ گرگ را *** با چنین دانش چِرا کرد او چَرا؟!
گوسفندان بوی گرگِ باگَزَند *** می‌بدانند و به هر سو می‌خزند
مغزِ حیوانات بوی شیر را *** می‌بداند، ترک می‌گوید چَرا
بوی شیرِ خشمِ دیدی، باز‌گرد *** با مناجات و حَذَرْ انباز گرد⁴
وا نگشتند آن گروه از گَردِ گرگ *** گرگِ مِحنَت بعدِ گَرد آمد سِتُرگ
بَر‌درید آن گوسفندان را به خشم *** که ز چوپانِ خِرَد بَستند چشم
چند چوپانْشان بخوانْد و نامَدند *** خاکِ غم در چشمِ چوپان می‌زدند
که: «برو، ما خود ز تو چوپان‌تریم *** چون تَبَع گردیم؟! هر یک سَروریم
طعمۀ گرگیم و آنِ یار نی *** هیزمِ ناریم و آنِ عارْ نی»
حَمیَتی بُد جاهلیّت در دِماغ *** بانگِ شومی بر دَمَنْشان کرد زاغ⁵
بهرِ مظلومان همی‌کندند چاه *** در چَه افتادند و می‌گفتند: «آه»
پوستینِ یوسُفان بشْکافتند *** آنچه می‌کردند، یک یک یافتند
کیست آن یوسف؟ دلِ حق‌جوی تو *** چون اسیری بسته اندر کوی تو
جبرئیلی را بر اُستُن بسته‌ای *** پَرّ و بالش را به صد جا خَسته‌ای
پیشِ او گوساله بِریان آوری *** که کِشی او را، به کَهدان آوری
که: «بخور، این است ما را لوت و پوت» *** نیست او را جز لقاءَ اللٰهْ قوت
1. . نسخۀ قونیه: إذ جاءَ القَضا.چون قضا واقع شود عرصه تنگ می‌شود، و چون قضا فرا رسد بر چشمان پرده‌ای افکنده شود (اگر مشیّت تعلّق گیرد دید انسان از دیدن حقیقت نابینا می‌گردد.)‌
2. . نسخۀ قونیه: آن غُبارت ز‌ استِغاثَت دور کرد.
3. . گرگ: (مکر).
4. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی:
  بویِ خشمِ شیر دیدی، باز‌گرد *** با مناجاتِ خدا انباز گرد.
5. . حَمیَّة: غضب و عار داشتن، تعصّب. دِمَن: تودۀ سرگین.