Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

36

بر هر آن چیزی که افتد آن شعاع *** تو بر آن هم عاشق آیی ای شجاع
عشقِ تو بر هر‌چه آن موجود بود *** آن ز وصفِ حقْ چو زَر‌اندود بود¹
چون زَری با اصل رفت و مس بمانْد *** از زری خویشتن مُفلِس بمانْد
طبعْ سیر آمد، طلاقِ او بخوانْد *** پشت بر وی کرد و دست از وی فشانْد²
از زَر‌اندودِ صفاتش پا بکَش *** از جهالتْ قلب را کم گویْ: «خَوش»³
کآن خوشی در قلب‌ها عاریّتی ست *** زیرِ زینت مایۀ بی‌زینتی ست
زر ز روی قلب در کان می‌رود *** سوی آن کان رو تو هم کآن می‌رود
نور از دیوار تا خور می‌رود *** تو بدان خور رو که در خور می‌رود
زین سپس بِستان تو آب از آسمان *** چون ندیدی تو وفا از ناودان
معدنِ دنبه نباشد دامِ گرگ *** کی شناسد معدنْ آن گرگِ سترگ؟!
زر گمان بردند بسته در گره *** می‌شتابیدند مَغروران به دِه
همچنین خندان و رقصان می‌شدند *** سوی آن دولابْ چرخی می‌زدند
چون همی‌دیدند مرغی می‌پرید *** جانبِ دِه، صبرْ جامه می‌درید
🔹 هر نسیمی کز سوی دِه می‌وزید *** گوییا روحِ روان می‌پرورید
هر که می‌آمد ز ده از سوی او *** بوسه می‌دادند خوش بر روی او
که: «تو روی یارِ ما را دیده‌ای *** پس تو جانِ جانِ ما را دیده‌ای»
نواختنِ مجنونْ آن سگ را که مُقیمِ کوی لیلی بود
همچو مجنون کاو سگی را می‌نواخت *** بوسه‌اش می‌داد، پیشش می‌گداخت
پیشِ او می‌گشت خاضع در طواف *** همچو حاجی گردِ کعبه بی‌گزاف
هم سر و پایش همی بوسید و ناف *** هم جُلاب و شِکّرش می‌داد صاف⁴
بوالفضولی گفت: «کِای مجنونِ خام *** این چه شیْد است این که می‌آری مُدام؟
پوزِ سگ دائم پلیدی می‌خورَد *** مقعدِ خود را به لب می‌اُستُرَد»
1. . نسخۀ قونیه: وصفِ حقِّ زَر‌اندود بود.
2. . این بیت با بیت بالا در نسخۀ قونیه با هم این‌گونه آمده است:
  چون زَری با اصل رفت و مس بمانْد *** طبعْ سیر آمد، طلاقِ او برانْد.
3. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی پا مکش. بریتانیا الف: آن جمال قلب راقلب: تقلّبی.
4. . این بیت با بیت بالا با هم در نسخۀ قونیه این‌گونه آمده است:
  پیشِ او می‌گشت خاضع در طواف *** هم جُلابِ شِکّرش می‌داد صاف.