Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

41

ناگهان تمثالِ گرگِ هِشته‌ای *** سر بر‌آورد از فرازِ پشته‌ای
تیر را بگشاد آن خواجه ز شَست *** زد بر آن حیوان که تا افتاد پست
اندر افتادن ز حیوان باد جَست *** روستایی های کرد و کوفت دست:
«ناجوانمردا، که خَرکُرّه‌یْ من است» *** گفت: «نی این گرگِ چون اهریمن است
اندر او اَشکالِ گرگیّ ظاهر است *** شکلِ او از گرگی او مُخبِر است»
گفت: «نی، بادی که جَست از فر‌جِ وی *** می‌شناسم همچنان کآبی ز مِی
کُشته‌ای خَرکُرّه‌ام را در ریاض *** که مبادت بَسْط هرگز ز انقباض»
گفت: «نیکوتر تفحُّص کن، شب است *** شخص‌ها در شب ز ناظرْ مُحجَب است¹
شب غلط بنْماید و مُبدَل بسی *** دیدِ صائب شب ندارد هر کسی
هم شب و هم ابر و هم بارانِ ژرف *** این سه تاریکی غلط آرَد شگرف»
گفت: «آن برِ من چو روزِ روشن است *** می‌شناسم، بادِ خَرکُرّه‌یْ من است
در میانِ بیست باد آن باد را *** می‌شناسم چون مسافر زاد را»
خواجه برجست و بیامد باشگفت *** روستایی را گریبانش گرفت:²
«کَابلَهِ طَرّار، شیْد آورده‌ای؟! *** بَنگ و اَفیون هر دو با هم خورده‌ای؟!
در سه تاریکی شناسی بادِ خر *** چون ندانی مر مرا ای خیره‌سر؟!
آن‌که داند نیم‌شب گوساله را *** چون نداند همرهی ده ساله را؟!»
----------
خویشتن را عارف و والِه کُنی *** خاک در چشمِ مروّت می‌زنی
که: «مرا از خویش هم آگاه نیست *** در دلم گُنجای جز اَللٰه نیست
آنچه دی خوردم، از آنم یاد نیست *** این دل از غیرِ تَحَیُّرْ شاد نیست
عاقل و مجنونِ حقّم، یاد آر *** در چنین بی‌خویشی‌ام، معذور دار»
آن‌که مرداری خورَد یعنی نَبید *** شرعْ او را سوی مَعذوران کشید
مست و بنگی را طلاق و بَیع نیست *** همچو طفل است او، مُعاف و مُعتَقی‌ست³
مَستی‌ای کآید ز بوی شاهِ فرد *** صد خُمِ مِی در سر و مغزْ آن نکرد
1. . مُحجَب: مخفّف مُحَجَّب، در حجاب و پوشیده.
2. . نسخۀ قونیه: ناشگفت (بی‌درنگ).
3. . بریتانیا الف: معاف و متّقی‌ست.