
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
44افتادنِ شغال در خمِّ رنگ و رنگین شدنِ وی، و دعوی طاووسی نمودن در میانِ شغالان
آن شغالی رفت اندر خُمِّ رنگ *** اندر آن خُم کرد یک ساعت درنگ پس برآمد، پوستش رنگین شده *** که: «منم طاووسِ عِلّیّین شده» پشمِ رنگین رونقِ خوش یافته *** ز آفتابْ آن رنگها برتافته دیدْ خود را سرخ و سبز و بور و زرد *** خویشتن را بر شغالان عرضه کرد جمله گفتند: «ای شغالک، حال چیست *** که تو را در سرْ نشاطی مُلتَویست؟ از نشاط از ما کرانه کردهای *** این تکبّر از کجا آوردهای؟» یک شغالی پیشِ او شد: «کِای فلان *** شید کردی یا شدی از خوشدلان؟!1 شید کردی تا به منبر برجَهی *** تا ز لافْ این خلق را حسرت دَهی بس بجوشیدی، ندیدی گرمیای *** پس به شید آوردهای بیشرمیای» ----------
صدق و گرمی خودْ شعارِ اولیاست *** باز بیشرمی پناهِ هر دَغاست کِالتفاتِ خَلقْ سوی خود کِشند *** که: «خوشیم» و از درون بس ناخوشند 🔹 نیست إلّا حیله و مکر و ستیز *** مر سیَهرویانِ دین را خود جَهیز چربکردنِ مردِ لافی، لب و سَبلتِ خود را هر بامداد به پوستِ دنبه و بیرون آمدن میان حریفان که: «چنین و چنان خوردهام!»
پوستِ دنبه یافت مردی مُستَهان *** هر صَباحْ او چرب کردی سَبلَتان در میان مُنعِمان رفتی که: «من *** لوتِ چربی خوردهام در انجمن» دست بر سَبلَت نهادی در نوید *** رمزْ یعنی: «سوی سَبلَت بنْگرید کاین گواهِ صدقِ گفتارِ من است *** وین نشانِ چرب و شیرین خوردن است» اِشکَمش گفتی جوابِ بیطَنین *** که: «أبادَ اللٰهْ کَیدَ الْکاذِبین2 لافِ تو ما را بر آتش بر نهاد *** کآن سِبالِ چربِ تو برکَنده باد - . مونیخ (ب): یا ملکی نیکلسون: تا شدی.
- . اصلاحشده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: کَیدَ الکافرین.
أبادَ اللٰه...: خداوند مکر دروغگویان را تباه سازد.
