Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

65

چشم باز و گوش باز و این ذُکا *** خیره‌ام در چشم‌بندی خدا
من ز ایشان خیره، ایشان هم ز من *** از بهاری خارْ ایشان، من سَمَن
پیششان بردم بسی جامِ رَحیق *** سنگ شد آبش به‌پیشِ آن فَریق
دستۀ گل بستم و بردم به‌پیش *** هر گُلی چون خار گشت و نوشْ نیش
آن، نَصیبِ جانِ بی‌خویشان بوَد *** چون‌که با خویشند، پیدا کی شود؟!
خفتۀ بیدار باید پیشِ ما *** تا به بیداری ببیند خواب‌ها»
----------
دشمنِ این خوابِ خوش شد فکرِ خلق *** تا نخسبد فکرتش، بستَه‌ست حلق
حیرتی باید که روبَد فکر را *** خورده حیرتْ فکر را و ذکر را
هر که کامل‌تر بوَد او در هنر *** او به صورتْ پس، به معنا پیش‌تر¹
﴿راجِعون﴾ گفت و رُجوعْ این‌سان بوَد *** که گَلِه وا گردد و خانه روَد²
چون‌که گَلّه باز‌گردد از ورود *** پس‌فِتَد آن بز که پیش‌آهنگ بود
پیش افتد آن بزِ لَنگِ پسین *** أضحَکَ الرُجعیٰ وُجوهَ العابِسین³
از گزافه کی شدند این قوم لَنگ؟! *** فخر را دادند و بخْریدند ننگ؟!
پا شکسته می‌روند ایشان به حج *** از حَرَج راهی‌ست پنهان تا فَرَج
دل ز دانش‌ها بشُستند این فَریق *** ز‌آنکه این دانش نداند آن طریق
دانشی باید که اصلش ز‌آن سر است *** ز‌آنکه هر فرعی به اصلش رهبر است
هر پَری بر عرضِ دریا کی پَرد؟! *** تا لَدُنْ علمِ لَدُنّی پی بَرَد⁴
پس چرا علمی بیاموزی به مَرد *** کِش بباید سینه را ز‌آن پاک کرد؟!
پس مجو پیشی از این سر، لَنگ باش *** وقتِ واگشتنْ تو پیش‌آهنگ باش
«آخِرونَ السّابِقون» باش ای حریف *** بر شَجَر سابق بوَد میوه‌یْ لطیف⁵
1. . نسخۀ قونیه: او به معنا پس، به صورت پیشتر.
2. . سوره البقره آیه 156؛ «... ما از آنِ خداییم و به‌سوی او بازمی‌گردیم.»
3. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: ضحکة الرُجعیٰ.
  بازگشت (آن بز لَنگ) روی‌های آن ترش‌رویان را در خنده آورد.
4. . تا لَدُن...: تا از علمِ لَدُنّی حضرت حق آگاه شود.
5. . صحیح بخاری ج 2 ص 157، بحارالأنوار ج 85 ص 232؛ رسول خدا صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم فرمود: «... نحنُ الآخِرون السابقون یَومَ القیامة؛ ما در پس [امّت‌های گذشته] آمده‌ایم ولیکن در روز قیامت از همگان پیشی می‌گیریم.»