عنوان بصری جلد 8

فعلاً ما تصوّر می‌کنیم از علم و قدرت و رزق و رأفت و قهّاریّت و اینها؛ خدای متعال هم انسان را به همین وزان و به همین کیفیّت خلق کرده است؛ منتها به تناسب با آن ظرفیّتی که به او داده است، ظرفیّت تحمّل این اسماء و صفات را هم به او داده است؛ یعنی هر شخصی ولو اینکه بعداً به مقام کمال برسد، این‌طور نیست که کمال او و بقائی که پیدا می‌کند با بقا و کمالی که فرد دیگری پیدا می‌کند یکسان خواهد بود؛ نه‌خیر، این‌طور نیست!

اختلاف مراتب ائمّه و اولیای الهی براساس اختلاف سعۀ وجودی ایشان

اولیای خدا در این قضیّه دارای مراتب مختلفی هستند و ما کیفیّت ظرفیّت آنها را در ارتباط با کارهایی که در این دنیا در عالم کثرت انجام می‌دهند، می‌توانیم ارزیابی کنیم و اختلاف آنها را بسنجیم که کدام‌یک از اینها ظرفیّت و سعۀ بیشتری دارند، کدام کمتر دارند. این یک مسئله‌ای است که نیاز دارد به یک تخصّص و نحوۀ بینش و به‌دست آوردن ملاکات و معیارهایی که خدای متعال آن معیارها و ملاک‌ها را برای انسان روشن خواهد کرد.

حتّی ائمّه علیهم السّلام در مقام کثرت و در مقام بقا با یکدیگر تفاوت دارند و این‌طور نیست که یکسان باشند. سعه و ظرفیّت امیرالمؤمنین علیه السّلام نسبت به بقیّۀ ائمّه بیشتر است،¹ امام حسن علیه السّلام به یک نحواست، سیّدالشّهدا علیه السّلام به یک نحواست، حضرت سجّاد به یک نحواست، امام رضا و هر کدام از ائمّه دارای یک نحوۀ خاصّ وجودی هستند در عین اینکه همۀ آنها و هر کدام از آنها از نقطه‌نظر به‌کارگیری و استفادۀ از ابزارهای مؤثّرۀ در عالم کثرت به آن مقداری که اراده کنند می‌توانند إعمال کنند؛ امّا ظرفیّت و سعۀ وجودی هر کدام از ائمّه علیهم السّلام ـ در عین اینکه طبق روایاتی هم که در این زمینه آمده همۀ آنها از یک جا نشئت گرفته‌اند و از یک نور واحد هستند ـ²