عنوان بصری جلد 8

نکردند و بقیّه را دعوت کردند.

وقتی که آمدند صحبت بر این شد که چه کسی این مسئولیّت را بپذیرد. همه اتّفاق کردند بر مرحوم آقا میرزا حسن طهرانی نجم‌آبادی، و مِن‌جمله خود مرحوم میرزای شیرازی تصریح کرد بر اینکه از نقطه‌نظر علمیّت و از نقطه‌نظر تقوا آقا میرزا حسن طهرانی نجم‌آبادی از همه أعلم است و ایشان باید باشد. مرحوم آقا میرزا حسن تأمّلی کرد و گفت: نه، من لایق این مقام نیستم! گرچه از نقطه‌نظر علمیّت، رفقا و دوستان به ما محبّت دارند، امّا آن هوش و ذکاوت و دور اندیشی و سعۀ صدر و تحمّلی که در میرزای شیرازی هست و یک مرجع عام باید آن تحمّل را داشته باشد در من نیست و من این را از اختصاصات میرزای شیرازی می‌دانم و ایشان را برای این مسئله واجد شرایط می‌دانم. ایشان که این مطلب را می‌گویند بقیّه هم تصدیق می‌کنند و بالإتّفاق حکم می‌کنند بر اینکه میرزای شیرازی به مرجعیّت برسد.

وقتی که مرحوم میرزا این را می‌شنود، از این مسئله شروع به گریه کردن می‌کند.

شوخی نمی‌کرد! یعنی مسئله، مسئلۀ ظاهرسازی نبود! میرزا را همه می‌شناختند. مسئله، مسئلۀ عواقب و نگرانی‌هایی بود که او می‌دانست بارِ تقلید یک ملّت را به دوش کشیدن چه عواقبی دارد! و یک جامعۀ شیعه و مسلمان را اداره کردن چه گرفتاری‌هایی دارد و چه مسئولیّت‌هایی را برای انسان به‌وجود می‌آورد. شروع کرد به گریه کردن و از آن‌طرف هم، همه حکم کرده‌اند و حکم مجتهد هم که نمی‌شود رد کرد. مانده بود و مضطر شده بود. مرحوم حاج میرزا حسن نجم‌آبادی به ایشان گفتند:

من می‌دانم که شما به چه مسئله‌ای می‌اندیشی. شما این مطلب را قبول کنید و ما هم پشت شما را داریم، هوای شما را داریم و شما را تأیید می‌کنیم.¹

این مرجعیّتی بود که برای مرحوم آقا میرزا حسن بود؛ یعنی قضیّه و مسئلۀ مرجعیّت و مسئلۀ فتوا این‌طور نبود که هر شخصی راحت بیاید و مطرح بکند! نه، اینها فرار می‌کردند؛ آن‌هم شخصیّتی مثل میرزا حسن شیرازی با آن علمیّت و با آن