عنوان بصری جلد 8

دوستانی که این مطلب را سؤال کرده‌اند گفته‌ام: تازه خدا به انسان شانس داده که نسبت به این مطالب اطّلاع ندارد!

تشبیه لطیف مسئلۀ سیر و سلوک به مشکلات حفر چاه آب

 امّا نتیجه در کجا ظاهر می‌شود؟ نتیجه در اینجا است: مرحوم آقا و بزرگان همیشه بر این مسئله تکیه داشتند که قضیّۀ سلوک و تأثیرات سلوک بر نفس، مانند قضیّۀ کندنِ زمین می‌ماند.

 برای کندنِ چاهِ آب، بزرگان همیشه این مطلب را مثال می‌زدند: یک وقت در بعضی جاها هست که اگر انسان یک متر بکَند به آب می‌رسد، بعضی جاها دو متر، بعضی جاها بیشتر و همین‌طور زیادتر تا چاه‌هایی که عمیق است و در بعضی از اینها، آن شخص حفّار به سنگ‌هایی برخورد می‌کند و کَندنش مشکل می‌شود و به زحمت و تعب زیاد می‌افتد.

 این مسئله به این تشبیه شده و این قضیّه برای بسیاری از بزرگان اتّفاق افتاده که اینها وقتی که این سنگ را می‌کَنند با بسیاری از مشکلات برخورد می‌کنند. چه‌بسا آن‌قدر این سنگ استحکام دارد که این ضربات متوالی به این راحتی و سادگی نمی‌تواند تکّه‌هایی از آنها را بردارد و اتلاف وقت زیاد موجب یأس آنها از ادامۀ این عمل خواهد شد. علیٰ‌کلّ‌حال با زحمت زیاد وقتی که این قِشر از سنگ و این لایه را می‌کَنند همین‌که این کَنده می‌شود و این حفره پدید می‌آید، مانند چاه‌های آرتیزین¹ یک‌مرتبه این فوران می‌کند و این آب بالا می‌آید. این آبی که الآن فوران کرده و بالا آمده نتیجۀ یک ضربه و دو ضربه نیست، نتیجۀ یک ماه ضربه‌ای است که وارد شده است. یعنی هر یک ضربه‌ای که بر این لایه وارد شده، یک مقدار به این آب و فوران آب کمک کرده؛ نه‌اینکه تمام این زحمات همه به یک طرف و پوچ، فقط همان یک ضربۀ آخری که می‌خورد به این لایه و این شکافته می‌شود آن مؤثّر است! طبعاً این‌طور نیست.