عنوان بصری جلد 8
شرح و تفسیر فقره «و جملة اشتغاله فیما أمره تعالي به و نهاه عنه»
جلد هشتم از مجموعۀ «عنوان بصری» مشتمل بر بیانات حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در آن به شرح و تفسیر فقره «و جملة اشتغاله فیما أمره تعالي به و نهاه عنه» میپردازند. مجلد هشتم از این مجموعه، با موضوع تبیین «تشریع و تکوین» به ارباب نظر و صاحبان بصیرت ارائه و تقدیم میگردد.
مرتب سازی:
عنوان بصری جلد 8
119مُلکی و ملکوتی، با این دو جنبۀ مُلکی و ملکوتی خلق کرد، برای تکامل هر جنبه از جنبههای مُلکی و ملکوتی او، یک دستورالعمل داده است. عمل به هر دستورالعمل، او را در همان رتبه جلو میبرد و عمل نکردن به هر دستورالعمل، او را در همان رتبه نگه میدارد. و این مسئله فقط یک مسئلۀ ظاهری نیست. در نواهیای که خدای متعال انسان را نهی کرده، أعمال حرامی که انسان را از آنها نهی کرده است، تمام اینها یک اثراتی دارد که آن اثر منفی را در رشد و در تکامل انسان قرار میدهد.
نگاه به زن نامحرم اثر منفی دارد؛ یعنی نفس را از آن مرتبهای که دارد، یکمرتبه برمیگرداند! انسان در نگاه به نامحرم آن موقعیّتِ صفا و خلوص و پاکیِ نفس خود را از دست میدهد.
چقدر ما در روایات داریم که نسبت به این مسئله تأکید شده است!1 این برای
- الکافی، ج ٥، ص ٥٥٩:
«عَن عَلیّ بنِ عُقبَةَ عَن أبیهِ عَن أبیعبدِاللَهِ علیه السّلام قالَ: سَمِعتُهُ یَقولُ: ”النَّظَرُ سَهمٌ مِن سِهامِ إبلیسَ مَسمومٌ و کَم مِن نَظرَةٍ أورَثَت حَسرَةً طَویلَةً.“»
ترجمه: «امام صادق علیه السّلام فرمود: ”نگاه، تیری زهرآگین از تیرهای شیطان است، و چه بسا یک نگاه که موجب حسرتی طولانی شود!“» (محقّق)
من لایحضره الفقیه، ج ٣، ص ٤٧٤:
«قالَ [الصّادق] علیه السّلام: ”أوّلُ النَّظرَةِ لَکَ، و الثّانیَةُ عَلَیکَ و لا لَکَ، و الثّالِثةُ فیها الهَلاکُ!“»؛
ترجمه: «امام صادق علیه السّلام: ”نگاهِ اوّل بر لَهِ تو (و تحت تملّک تو است)، و نگاهِ دوّم بر علیه تو است و در تملّک تو نیست، و در نگاهِ سوّم هلاکت تو است!“» (محقّق)
ج ٤، ص ١٨:
«عنِ الکاهِلیّ قالَ: قالَ أبوعبدِاللَهِ علیه السّلام: ”النَّظرَةُ بَعدَ النَّظرَةِ تَزرَعُ فی القَلبِ الشّهوَةَ و کَفیٰ بِها لِصاحِبِها فِتنَةً.“»
ترجمه: «نظر از پسِ نظر، شهوت را در دل میکارد، و برای فریفتن نظر کننده بس باشد.» (محقّق)
جامع الأخبار، شعیری، ص ٩٣:
«قالَ أمیرُالمُؤمنینَ علیه السّلام: ”مَن أطلَقَ ناظِرَهُ أتعَبَ خاطِرَهُ، مَن تَتابَعَت لَحَظاتُهُ دامَت حَسَراتُه.“» ←
- الکافی، ج ٥، ص ٥٥٩: