عنوان بصری جلد 8

است خدای متعال به‌واسطۀ توبه، به‌واسطۀ غلبۀ رحمت و به‌واسطۀ آن روح لطف و عظمت، پرده بر لغزش‌ها و خطاهای گذشتۀ ما بیندازد و باب توبه را برای همین مسئله باز کرده است و برای همه این بابِ رحمت باز است، امّا آن سهمیۀ وجودی که مربوط به امروز است، آن دیگر برنمی‌گردد! یعنی مثلاً اگر قرار باشد به یک شخص یک لیوان سهمیه بدهند، این شخص با از بین بردن امروز، ثلثِ این لیوان را به زمین می‌ریزد، دو ثلث دیگر باقی می‌ماند و جای این ثلثِ خالی را چیزی پر نخواهد کرد!

ارتکاب گناه، سبب مفارقت عقل و نقصان کمال

 اینجا است که رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم می‌فرمایند:

مَن اقتَرَفَ ذَنبًا فارَقَهُ عَقلٌ لَن یَعُد أبدًا؛¹ «کسی که در هر لحظه از لحظات عمر خود گناهی را مرتکب بشود، لغزشی از او سر بزند، خطایی از او سربزند، عقلی از او مفارقت خواهد کرد که هیچ‌گاه برنخواهد گشت!»

یعنی اگر این شخص به کمال هم برسد، آن مرتبۀ وجودی‌اش را از دست داده است. افراد از نقطه‌نظر مراتب وجودیِ کمالی مختلف هستند، دارای سعه‌های مختلفی هستند و این مسئله در بقای بعد از فنا، وقتی که انسان از مرتبۀ بساطت و مرتبۀ هو هویّت نزول پیدا می‌کند به مراتب کثرت و تعیّنات، مشهود است. انسان کیفیّت ظروف اولیای الهی و مقام ابراز و اظهار و اثبات آنها را می‌بیند، که از ابراز و اظهار و اثبات به ثبوت و ظهور و بروز آنها پی می‌برد که در چه نقطه‌ای و در چه مرتبه‌ای قرار دارند.

 مقصود رسول اکرم از «فارَقَهُ عَقلٌ لَن یَعُد أبدًا» این است که یک مقدار از آن سرمایه‌ای را که خدای متعال در نفس انسان قرار داده و نفس را به‌واسطۀ آن سرمایه، قابل برای رسیدن به مرتبۀ کمال می‌گرداند، آن سرمایه را انسان به‌واسطۀ گناه از دست می‌دهد.

کیفیّت تبدیل سیّئات به حسنات

 و این مطلب با آنچه که در قرآن کریم نسبت به آن تذکّر داده می‌شود و روایات ائمّه علیهم السّلام هم بر این مسئله دلالت دارد،² منافاتی ندارد که راجع به افراد،