عنوان بصری جلد 8

این احتیاج به عمل و کار و مراقبه و تربیت دارد! تا انسان این نفس را در مقام تربیت ـ همان‌طور که گفته شده و دستور داده شده ـ در نیاورد، این صفات به همان کیفیّتِ خودش در نفس انسان باقی می‌ماند و یک پرده‌ای روی آنها را گرفته، نمی‌گذارد که اینها به مرتبۀ فعلیّت برسند. شصت سال که سهل است، اگر شش هزار سال هم انسان عمر کند، به‌اندازۀ یک قدم نمی‌تواند بردارد!

 بله، ممکن است فرد خوبی باشد، اهل نماز باشد، اهل روزه باشد، اهل انفاق باشد؛ ولی این مسئله در همان مرتبه و محدودیّت در آنجا قرار می‌گیرد و دیگر شخص اضافۀ بر آن مقدار رشد ندارد؛ لذا در قرآن کریم افراد به طبقات مختلفی تقسیم شده‌اند: افرادِ اصحاب شِمال داریم، افرادِ ضالّین داریم، کفّار داریم، مُخَلَّد داریم، افرادی که وضعیّت آنها در آن دنیا بسیار وضعیّت ناگواری است و رحمت پروردگار نسبت به آنها بسیار بعید است و آنها افرادی هستند که در مراتب نفس آمده‌اند و در آن أدنیٰ مراتب، خودشان را محبوس کرده‌اند و نگذاشته‌اند که در مقام فعلیّت و در مقام اطاعت بربیایند، نگذاشته‌اند این‌طور بشود!

انقیاد در مقابل حق، موجب رشد و کمال انسان

 واقعاً عجیب است! وقتی که انسان در احوال این اهل‌تسنّن مطالعه می‌کند و تفکّر می‌کند، با خود فکر می‌کند: آخر این بشر چطور می‌شود به یک مرتبه‌ای برسد که نماز را می‌خواند، همین نماز را می‌خواند، با قرائت هم می‌خواند، با صوت بسیار قشنگ و دل‌نشین هم می‌خواند، تجوید را هم خیلی رعایت می‌کند، در همۀ اوقات خمسه و در اوّلِ خودش رعایت می‌کند، بسیار هم بر این مسئله اهتمام دارد، امّا وقتی که مسئله به حق و به اعترافِ به حق می‌رسد، چنان در مقابل این قضیّه می‌ایستد و درها را به روی خود می‌بندد که ابداً روزنه‌ای برای ورود نور به دریچۀ قلب خود باقی نمی‌گذارد! این چه‌جور می‌شود که انسان این‌طور بشود؟!

 این اهل‌تسنّنی که انسان می‌بیند موقع ظهر تمام دکّان‌ها را می‌بندند و می‌روند برای نماز، بعد دوباره برمی‌گردند، دو ساعت بعد دوباره می‌روند، دوباره برمی‌گردند، دوباره موقع غروب می‌روند، دوباره برمی‌گردند، موقع عشاء می‌روند، موقع نصف شب