عنوان بصری جلد 8

وظیفه‌ای انجام بدهند و در آخرِ ماه حقوقشان را در حسابشان بریزند، یعنی فقط برای همین مسئله! خب این یک طرز تفکّر است. با این طرز تفکّر هیچ رشد و هیچ تکاملی بر اعمال ما مترتّب نمی‌شود؛ یعنی اگر شخصی با این طرز تفکّر به حج برود، با این طرز تفکّر یک ماه رمضان را روزه بگیرد، با این طرز تفکّر نمازهای پنج‌گانۀ خود را بخواند، فقط از انجام یک عمل ظاهری و راست و دولاّ شدن و یک چند روزی را گشتن و خیابان‌های مکّه و مدینه را دیدن و یک مقداری از منافع ظاهریِ روزه که رسیدگیِ به بدن و جهاز هاضمه و لاغر شدن و اینها است [بهره برده و] بیش از این‌مقدار، مسئله تجاوز نمی‌کند و فقط در همین محدوده می‌ماند. با این تفکّر نتیجه‌ای که عائد می‌شود فقط در همین محدوده است. امیرالمؤمنین علیه السّلام می‌فرماید: این عبادت به درد نمی‌خورد!

 دستۀ دیگری هستند که اینها از این مرتبه یک قدری بالاتر هستند؛ یعنی مرتبۀ ترس در اینها تخفیف پیدا کرده، امید در اینها زیاد است، ولی امید به چه؟ امید به همین مسائل ظاهری، امید به رسیدنِ به منافع ظاهریِ اُخروی، رسیدنِ به نعمات پروردگار در آن دنیا، رسیدنِ به منافع ظاهری در آن دنیا، رسیدنِ به خوشی‌ها و لذّت‌های در آن دنیا! شنیده‌اند آنچه را که در آن دنیا هست از نقطه‌نظر لذّت بسیار بالاتر و ضریب بیشتری دارد تا آنچه که در اینجا هست. میوه‌ای که در آنجا هست به چه کیفیّت است، سایر منافعی که در آنجا هست به چه کیفیّت است، حورالعینی که در آنجا هست در اینجا پیدا نمی‌شود، بهشت و جنّات و نهرهای عسل و... که اینها همه در قرآن وجود دارد: ﴿وَأَنۡهٰرٞ مِّنۡ عَسَلٖ مُّصَفّٗى﴾¹ و آنچه را که در آنجا هست نظیرش در اینجا وجود ندارد،² لذا طمع برای التذاذ نفسانی موجب تحریک آنها به‌سمت انجام عبادات می‌شود؛ این‌هم یک مسئله است. امیرالمؤمنین می‌فرماید: