
آموزههای معرفت ج 4
شرح دعای ابو حمزه ثمالی
شرح فقره و أعلَمُ أنّک للرّاجِی بِمَوضِعِ إجابَةٍ و لِلمَلهوفینَ بِمَرصَدِ إغاثَةٍ از دعای ابوحمزه ثمالی که در سال 1422 هجری قمری ایراد شده
آموزههای معرفت ج 4
220بعد یکدفعه آن شخص گفت: «بله، این معنا درست است!» وقتی گفت: «این معنا درست است»، دیگر آسمان خراب شد، آن شخص هم بلند شد خداحافظی کرد و گفت: «خب ما مسجد داریم و اگر اجازه بفرمایید باید برویم» و رفت بیرون؛ در صورتیکه اگر این قضیّه نبود، تا سه ساعت دیگر هم میمانْد! خدا رحمتش کند، فوت کرد.
رجاء عام و رحمت عام در عبارت «و أعلَمُ أنّکَ لِلرَّاجِی بِمَوضِعِ إجَابَةٍ»
حالا ما باید امید خود را به خدا چطور کنیم؟ باید اینطور کنیم و بگوییم: «خدایا، ما امیدمان به تو این است: تو بخیل نیستی، تو شُحّ1 بر نفس نداری، از تو کم نمیشود، تو در مقام عزّت و کبریائیّت خود هستی، اگر میخواهی عدّهای را پَست بگردانی و مشیّتت تعلّق گرفته که عدّهای را خوار بگردانی و آنها را مُقعَد و زمینگیر کنی، این کرامت را نصیب ما بگردان که ما را از زمرۀ آنها قرار نده!» این میشود چه؟ این میشود آن رجاء!
پس بنا بر آنچه که به ذهن قاصر میرسد، معنای رجائی که انسان باید نسبت به پروردگار داشته باشد و آن رجائی که امام سجّاد علیه السّلام میفرماید: «و أعلَمُ أنّکَ لِلرَّاجِی بِمَوضِعِ إجَابَةٍ»، معنایش این است که: «من میدانم که تو افرادی را که به تو دل بستهاند، به امید تو حرکت کردهاند، به رحمت تو امیدوار هستند، ولی کار اشتباه هم میکنند، تو آنها را تنها نمیگذاری!» پس این رجاء میشود یک رجاء عام؛ و رحمت الهی که شامل این افراد خواهد شد، آنهم رحمت عام خواهد بود.
همانطور که عرض کردیم، هرچه راجع به این فقرات صحبت کنیم کم است؛ امّا به اینمقدار اکتفا میکنیم و إنشاءاللَه از جلسات بعد به فقرۀ دیگر میپردازیم.
اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِمحمّدٍ
- مفردات ألفاظ القرآن، ص ٤٤٦:
«الشُّحُّ: بُخل معَ حِرص.»
- مفردات ألفاظ القرآن، ص ٤٤٦:
