نور ملکوت حج جلد 1

پس استطاعت بدنی برای آمدن به آنجا، به این معنا نیست که شخص باید بتواند به‌تنهایی همۀ اعمال را انجام دهد! نه؛ بلکه به این معناست که بتواند در آنجا حضور پیدا کند. بله، یک وقت خودِ حضورش هم ضرر دارد؛ مثلاً گرما یا مسائل غیرمترقبه‌ای ممکن است اتفاق بیفتد که در آن صورت، استطاعت برداشته می‌شود. ولی اگر خود حضورش ایرادی ندارد، می‌تواند برود و این مسئله، موجب رفع استطاعت نمی‌شود.

لبیک‌گفتن و احرام‌بستن که ایرادی ندارد! یا مثلاً در شب، دو شوط طواف می‌کند و پنج شوط دیگر را به دیگری می‌سپارد؛ یا سه‌ونیم شوط را انجام می‌دهد و بقیه را برای وقت دیگری می‌گذارد و اشکالی هم ندارد. لازم نیست انسان طواف را متوالیاً انجام دهد؛ می‌تواند آن را به تأخیر بیندازد و استراحت کند، منتها باید از نیمه (سه‌ونیم شوط) گذشته باشد.¹ این، قضیۀ مربوط به استطاعت بدنی در حج بود.»²

خلاصۀ بحث استطاعت

«بنابراین، خلاصۀ بحث استطاعت این شد که این مسئله، شامل و عام است نسبت به مواردی که شخص مال دارد، یا ندارد و می‌تواند استقراض کند؛ و حتی در مواردی که شخص دِین دارد نیز باید استقراض کند و آن را انجام بدهد. این همان معنایی است که ما از اول گفتیم: استطاعت یعنی توان.

آقا، به همین راحتی است؛ ولی ما می‌آییم و مدام آن را می‌چرخانیم، مشکلش می‌کنیم و در دست‌انداز می‌اندازیم!

خدا در آیۀ قرآن صریحاً گفته است: ”اگر می‌توانی، برو.“ و ”می‌توانی بروی“ یعنی پایت که چلاق نیست و توان رفتن داری؛ حالا یا قرض می‌کنی و می‌روی؛ یا داری و می‌روی؛ یا الاغ داری؛ یا شتر داری؛ یا ﴿عَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ﴾³ یا پیاده می‌توانی بروی؛