نور ملکوت حج جلد 1

بخش اول: وجهۀ ظاهر و باطنِ اعمال و سرّ قبولی آنها

أعوذ باللَه من الشّیطان الرّجیم

بسم اللَه الرّحمٰن الرّحیم

حیثیت مادی و صوری تکالیف

«تمام احکام و تکالیف و آنچه از ناحیۀ پروردگار دربارۀ مکلفین و متدیّنین به شریعت حقه نازل شده است، دارای دو جنبه و دو وجهۀ ظاهر و باطن می‌باشد:

[اول:] جنبۀ ظاهر و وجهۀ ظاهر که از آن تعبیر به مادۀ تکلیف می‌کنیم، همین صورت ظاهری افعال و اعمال است که ما مشاهده می‌نماییم. در این جنبه تشابه و همگونی می‌تواند برای همۀ افراد وجود داشته باشد.

نمازی را که یک منافق می‌خواند با نماز یک فرد مؤمن تشابه دارد و چه‌بسا نماز منافق به‌حسب ظاهر ارجح و افضل بنماید. حجی را که یک فاسق و فاجر بجای می‌آورد درست همانند حج یک مؤمن دارای تلبیه و احرام و سایر اجزا و شرایط است؛ و به‌عبارت‌دیگر در مادۀ حج، هیچ افتراقی بین آن دو مشاهده نمی‌شود. جهادی را که دو نفر یکی پاک‌دل و صافی‌ضمیر، و دومی آلوده و مریض انجام می‌دهند، تفاوتی با یکدیگر ندارند؛ زیرا هر دو اسلحه به دست دارند و هر دو به‌طرف دشمن هجمه می‌آورند و چه‌بسا هر دو در معرکه جان می‌بازند؛ و همین‌طور همۀ تکالیف، ماده‌ای مشترک و همسان در بین مکلفین و مُجریان آن دارند که برای یک فرد عادی تشخیص کُنه و باطن آنها امکان نخواهد داشت.