نور ملکوت حج جلد 1

نمازی را که خلیفۀ غاصب پس از رسول خدا در محراب پیامبر می‌خواند همان نمازی بود که وصیّ بر حقش علی مرتضی بجای می‌آورد، هر دو تکبیرةالإحرام و حمد و سوره و رکوع و سجود و غیره داشتند، و در مادۀ عبادت و تکلیف هر دو مشترک و متشابه بودند.

[دوم:] و اما جنبۀ دیگر که وجهۀ باطنی و نفسی و ملکوتی آنهاست، همان حیثیت صورت را دارد نسبت به ماده، که ”حقیقةُ الشّی‌ءِ بِصورَتِه لا بِمادَّتِه؛¹ واقعیت اشیاء به حیثیت صوری آنها برمی‌گردد، نه به جهت مادی آنها.“ و همان صورت است که هویت اشیاء را به‌وجود می‌آورد و انواع از آن متولد می‌شوند، یکی جماد و دیگری نبات و هم‌چنین حیوانات و انسان و هکذا... .

حیثیت صوری تکالیف و اعمال است که یکی را مقبول و دیگری را مردود می‌سازد، یکی نورانی و دیگری ظلمانی می‌شود. یک نماز می‌شود نمازِ ریایی، و نماز دیگر نماز موحدین؛ یکی برای فریب و دیگری برای تجرّد و نورانیت. و همین‌طور روزه و حج و جهاد و هکذا... .

یکی جنگ می‌کند برای احقاقِ حق و تثبیت عدل و داد و تحکیم ولایت، دیگری جهاد می‌کند برای کشورگشایی و بسط قدرت و سُلطه و توسعۀ أنانیت و فرعونیت.»²

«حقیقت تکالیف و جوهرۀ آن، ربط بین بنده و پروردگار اوست؛ و هرچه این ربط عمیق‌تر و بی‌آلایش‌تر و مجرّدتر و بدون شائبه‌تر در تعلقات و کَثَرات و خواست‌های بنده باشد، آن تکلیف و عمل بیشتر و عالی‌تر و راقی‌تر به‌سوی پروردگار صعود خواهد نمود.»³