نور ملکوت حج جلد 1

بر ضمیر و قلب، محبوس و گرفتار می‌کنند.»¹

اهمیت حضور قلب در حج و تقابل آن با اضطراب و تشویش

«حاجی باید با توجه و حضور قلب، طواف و سعی را انجام دهد. من نشسته بودم، دیدم شخصی بسیار مضطرب آمده و می‌گوید: آقا، چه کنم؟ همه‌چیزم از  بین رفت!

گفتم: چه شده است؟

گفت: داشتم طواف انجام می‌دادم، شخصی آمد و شانۀ مرا مقداری به این سمت برگرداند و من حرکت کردم و رفتم. حالا آمده‌ام، می‌گویند اصلاً طوافت باطل است!

گفتم: برو آقا جان، طوافت از طواف من هم قبول‌تر است. در روز قیامت من ضامن بر این هستم.

گفت: آقا، می‌گویند شانه باید موازی باشد.

گفتم: تو چهار دور هم دور من چرخ بزنی طوافت قبول است و اشکالی ندارد.

این حرف‌ها چیست که در می‌آورند؟! ما به‌این‌نحو، آن حالت نفسانی و حالت روحی حج را می‌گیریم و به‌جای آن، تشویش و اضطراب و دلهره و کدورت و شک و شبهه و انبانی از تأثرات و شُکوک را همراه با آن شخص به وطنش می‌فرستیم. این حج شد؟ صد سال هم آدم چنین حجی نرود بهتر است!»²

اشتغال به ظواهر به‌جای ادراک فلسفۀ حج

«مردم تقصیر ندارند و این‌طور برای آنها بیان شده است. فقط یک‌میلیونیمِ آن مقداری که نسبت به حقیقت و فلسفه و روحانیت و معنویت و آثار و برکات حج نصیب انسان می‌شود، مربوط به احکام و عبادات و اعمال و افعالی است که انسان باید انجام بدهد؛ اما متأسفانه تمام سعی و توان را روی همین اعمال می‌گذارند که این عمل را چطور انجام بدهید، آن عمل را چطور انجام بدهید، سرتان را برنگردانید، موقعی که دارید لبّیک می‌گویید متوجه باشید که لبّیک را قشنگ بگویید، ”عین“ را خوب بگویید و مخارج را خوب ادا کنید!