Name: نور ملکوت حج جلد 1 مقدمات و مبانی حج - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

نور ملکوت حج جلد 1

161

تبیین معنای احتیاط در حدیث عنوان بصری
احتیاطی را که مرحوم قاضی ـ قدّس اللَه سرّه ـ در ضمن حدیث عنوان بصری¹ دستورالعمل همۀ شاگردهایش قرار داده بود که:
1. ← حیوانیت و بهیمیت به حیطه و حریم خلافةاللَهی می‌باشد ... .
  بناءًعلیٰ‌هذا عبادتی که انسان را به این مقصد و مقصود برساند در راستای این هدف قرار گرفته و مقبول و مُمضا و قابل پذیرش از ناحیۀ پروردگار است، و آنچه انسان را به این رتبه نرساند مردود و مطرود و بدون ارزش و اعتبار خواهد بود؛ و این معنی حاصل نخواهد شد مگر با اتقان در طریق و جزم در عبادت و یقین به مطلوبیت و انجاز دعوت از ناحیۀ پروردگار.
  کسی که عملی را با شک و تردید انجام می‌دهد امکان ندارد قلبش در حین انجام عمل محکم و مُتقَن و متیقّن به تکلیف و راسخ باشد. او نمی‌داند که این عمل که فعلاً به آن اشتغال دارد مورد تکلیف است یا عملی که پس از این انجام می‌دهد، و امر به کدام‌یک از آن دو تعلّق گرفته است! و لذا دائماً در نفس خود هنگام انجام فعل دچار یک نوع وسوسه و تردید و شک می‌باشد؛ درست مثل کسی که قبله را گم کرده و باید به جهات مختلف نماز بگزارد.
  البته شکی نیست که در بعضی موارد نفسِ احتیاط مورد تکلیف است؛ چنانچه در اخبار و ادله موارد آن مشخص و روشن شده است. اما اینکه مکلف نداند که این حکم، نفسِ حکم‌اللَه واقعی است، و فقط براساس احتیاط مجتهد در فتوا بخواهد آن را انجام دهد، این مسئله با جزم به تکلیف و تبعاً ارادۀ بتّیه و اعتقاد راسخ به عبادت که موجب حضور قلب و قوّت نفس در هنگام عمل است منافات دارد؛ و تنها اثری که در نفس مکلف باقی می‌گذارد این است که اگر این تکلیف مورد انشای پروردگار و ارادۀ او بوده باشد من آن را انجام داده‌ام و چیزی بر گردنم نخواهد ماند و همین! و این مقدار کفایت نمی‌کند، و نفس را حرکت نمی‌دهد و به اطمینان و سکون و طمأنینه درنمی‌آورد و اثر عبادت را در قلب و ضمیر او ظاهر نمی‌کند. مکلف عملی را انجام داده است در تردید و شک، و فقط دلش به این خوش است که تکلیف از ذمۀ او ساقط شده است و بس، و در پیشگاه پروردگار مُعاقَب نخواهد بود.» (آیةاللَه طهرانی)
  روح مجرّد، ص ١٤٥:
  «مرحوم آیةاللَه حاج میر سید علی آقا قاضی ـ قدّس اللَه سرّه ـ به همۀ شاگردان خود دستور می‌دادند تا روایت عنوان بصری را بنویسند و در جیب خود نگه دارند و در هفته‌ای یکی دو بار بخوانند. این روایت را مجلسی ـ رضوان اللَه علیه ـ در بحار الأنوار، ج ١، از طبع حروفی، از ص ٢٢٤ تا ص ٢٢٦، در باب ٧، کتابُ العِلم، بابُ آدابِ طَلَبِ العِلمِ و أحکامِه، نقل کرده است؛ و الحقّ روایتی است جامع و برای مریدان و طالبان راه خدا کافی و شافی.» (علامه طهرانی)