نور ملکوت حج جلد 1
مقدمات و مبانی حج
کتاب حاضر، جلد اول مجموعۀ «نور ملکوت حج» و دربرگیرندۀ مبانی و مباحث مقدماتی این فریضه است. این اثر که برگرفته از آثار و بیانات علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی (رضواناللهعلیهما) است، حج را از منظر عرفانی تحلیل کرده و تفاوت نگاه معصومین علیهمالسلام و علمای ربانی را با سایر افراد به این فریضه نشان میدهد. مؤلفان ضمن نقد نگاهِ صرفاً ظاهری و تأکید بر حقیقت و باطن حج، مسائل مهم فقهی (مانند استطاعت) را نیز در کنار مباحث عرفانی بررسی کردهاند. این کتاب با ساختاری موضوعی در ۶ فصل تدوین شده است.
نور ملکوت حج جلد 1
162و خُذ بِالاحتیاطِ فی جَمیعِ ما تَجِدُ إلَیهِ سَبیلًا؛1 ”و در هرجایی که بهسوی احتیاط راه یافتی آن را پیشۀ خود ساز!“
منظور عملی است که راه انسان را به خدا باز کند، نه آنکه موجب سد طریق شود، و راه توجه و ابتهال و حضور قلب را بگیرد. مقصود عملی است که برای مؤمن یقین آورد و وی را در ایمان مستحکم کند، نه آنکه او را متزلزل و مشوّش کند، و بیتاللَهالحرام را در نزد او خانۀ عقوبت مجسّم کند، و حج این خانه را یک عمل جبری اضطراری از ناحیۀ أهرمن شیطانی برای عقوبت جلوه دهد. این همان مجوسیّت محضه است.
همۀ غذاهای مسافران و میهمانخانه و آشامیدنیهای آنها حلال و طاهر است، همۀ آبهای مترشحه از ناودانها و جویها طاهر است مگر زمان علم به نجاست.2 بنابراین ای آقای من اینک با این ترشحی که به تو شده است برخیز و نمازت را بجای آور، و اصلاً تصور نجاست و عدم طهارت در خودت منمای که بدون شک از تسویلات شیطان است که میخواهد انسان را از فیض عظیم نماز و بیتوته و توجه و دعا در این مسجد شریف محروم دارد.»3
نقش احتیاطهای افراطی در ایجاد وسواس در حجاج
«مسئلۀ حج یکی از مسائلی است که بسیار در این قضیه برای افراد وسواس پیدا میشود و من خیلی از افراد را دیدهام که وسواسشان بعد از حج شروع شده است؛ چون در موقع حج افراد را میترسانند و میگویند: ای وای، حَجت باطل شد! ای وای، زنت بر تو حرام شد! و امثال اینها.
این اضطراب بهخاطر چیست؟ بهخاطر همین مسئلۀ احتیاط است که شخص میخواهد اعمال حج همانطوریکه واقعاً مورد امضاء است، همانطور انجام شود. طبعاً
- مشکاة الأنوار، ص ٣٢٨؛ بحار الأنوار، ج ١، ص ٢٢٦.
- الکافی، ج ٣، ص ١:
«عَن حَمّادِ بنِ عُثمانَ عن أبیعَبدِاللَهِ عَلیهِ السّلام قالَ: الماءُ کُلُّهُ طاهِرٌ حتّیٰ یُعلَمَ أنّه قَذِرٌ.» ترجمه:
«امام صادق علیه السّلام فرمودند: هر آبی پاک است تا زمانی که دانسته شود نجس است.» (محقق) - روح مجرّد، ص ١٤٢ ـ ١٤٦. (علامه طهرانی)
