نور ملکوت حج جلد 1

شما نگفت که دیگر غیر از او چیزی نبینید؟! چرا به شما نگفت که افکارتان را به‌جای اینکه متوجه تأثیر و تأثّرات ظاهری در اعمال و عبادات کنید، به او توجه کنید و دیگر اصلاً [به غیر او] نگاه نکنید؟! چرا شما را به این امر نکرد؟!“¹

دعوت ائمه به مقام عبودیت

ببینید! این مقام، مقام عبودیت است. امام صادق علیه السّلام می‌خواهد انسان را به این مقام ببرد. اینکه حضرت می‌فرمایند:

باید همۀ اشتغال عبد منحصر [به اطاعت از خدا] باشد.²

یعنی دیگر از خود بیرون بیاید و بدی و خوبی را در اعمال نبیند؛ بلکه بگوید: او گفته است، پس انجام می‌دهم. او گفته است، پس این کار را می‌کنم. نه‌اینکه بگوید: این کار چه اثری دارد؟ آن را انجام می‌دهم تا فلان اثر را داشته باشد! که اگر آن اثر را ندید، در مقام اعتراض بربیاید که: چه شد؟ پس چرا این‌طور نشد؟

عبودیت یعنی عمل برای «او» نه برای وصول و نتیجه

عبد، آن عبدی است که در مقام اطاعت، دیگر خود را نبیند و حتی نگوید که این عمل برای رسیدن به او است. به‌قول خواجه حافظ که در اینجا خیلی عالی می‌فرماید:

بله، انسان باید برای رسیدن به او اهتمام داشته باشد؛ اما این مسئله مرتبه‌ای دارد و از آن مرتبه به بعد، دیگر این خواست باید کنار برود.

اگر بگوید: عمل را انجام می‌دهم تا از آنجا جاذبه‌های الهی و بارقه‌ها بیاید؛ پس عمل برای آن شد. اگر بگوید: بلند می‌شوم این کار را انجام می‌دهم تا حالم خوب بشود؛ پس برای حال انجام دادی. اگر بگوید: به حج می‌روم تا وضعم دگرگون