نور ملکوت حج جلد 1

ادراک حقیقت توحید هم ممکن است بدون رفیق و مصاحب برای انسان پیش بیاید و حاصل شود. این، مسئلۀ توحید است.»¹

حکایت نیامدن مرحوم حداد به سفر حج و نکات تربیتی آن

«مرحوم والد ـ رضوان اللَه علیه ـ در یکی از سفرهای حج، با عده‌ای از دوستانشان بودند. شاید حدود ده تا سیزده نفر از دوستانشان بودند و افراد مختلفی هم در میانشان بودند؛ حتی افرادی که از شاگردان مرحوم آیةاللَه انصاری همدانی ـ رضوان اللَه علیه ـ هم بودند، شرکت داشتند. قرار بود که خود مرحوم حداد ـ رضوان اللَه علیه ـ هم از عراق بیایند و مقدماتی هم فراهم شد؛ اما یک‌مرتبه مانعی پیش آمد و بعد از اینکه خیلی از کارها را هم انجام داده بودند و خود مرحوم آقا و دوستانشان و بعضی از شاگردان ایشان در عراق و بغداد، وسایل را آماده کرده بودند، یک‌مرتبه ایشان اطلاع دادند که: ”من نمی‌توانم امسال بیایم.“ خیلی عجیب بود و غیر از عدۀ خاصی، اصلاً همه سرد و دل‌زده شدند که چقدر برای خود حساب کرده بودیم که امسال را در خدمت ایشان باشیم!

ادب نعمت: شکر، نه به رخ کشیدن آن

همۀ اینها حساب دارد. اینکه من مدام به رفقا می‌گویم باید فقط به توحید و به ”او“ نگاه کرد، برای همین است؛ کسی که می‌خواهد به حج برود، نباید نگاه کند که چه کسی و چه رفیقی همراه اوست. باید به او توجه داشته باشد و قصدش را او قرار بدهد. حال اگر کسی هم باشد که از بعضی خصوصیات اطلاعاتی دارد، چه بهتر؛ اما نباید قصد این باشد.

سن من در آن موقع کم بود و حدود نوزده یا بیست سال بیشتر نداشتم؛ اما یادم است در آن زمان، حتی بعضی از آنها به افراد فخر می‌فروختند و می‌گفتند: ”بله، حجی که ما امسال می‌رویم را تابه‌حال کسی نرفته است و خلاصه امسال چه بساطی خواهد شد!“ برای من در همان موقع، با آن سن کم، جای سؤال و اشکال بود که چطور می‌شود؟! تو داری به حج می‌روی، اما می‌گویی: این حج ما امسال چیز دیگری است و به دیگران هم فخر می‌فروشی و می‌گویی: بله دیگر، ما این هستیم!