نور ملکوت حج جلد 1

إن‌شاءاللَه خدا قسمت شما هم بکند، ولیکن ما این توفیق را پیدا کرده‌ایم.

این ایراد در میان ما هم هست. هیچ‌گاه نعمت خدا را به رخ دیگران نکشید؛ خدا نعمتی داده است، شکرش را بجا بیاورید و از ته دل بگویید: خدایا، ما قابل نبودیم که این قضیه برای ما اتفاق بیفتد، خود تو لطف کردی؛ این را به بقیه هم عنایت کن. این مسئله بسیار مهم است.»¹

مرحوم حداد: پس کی به‌سوی خدا می‌روی؟

«حاج سید هاشم [حداد رضوان اللَه علیه] می‌فرمود:

روزی برای دیدن فلان، در کاظمین که بودم به مسافرخانه‌اش رفتم، دیدم خود با زوجه‌اش ایستاده‌اند و چمدان‌ها و اسباب را بسته و عازم مسافرت به حج هستند پس از کرّات و مرّاتی که حج رفته بود، و شاید تعدادش را غیر از خدا کسی نداند. به وی نهیب زدم: تو که هر روز کربلا می‌روی، مشهد می‌روی، مکه می‌روی، پس کی به‌سوی خدا می‌روی؟!

وی حق سخن مرا خوب فهمید و ادراک کرد، اما به روی اندیشۀ خود نیاورد و خود را به نادانی و غفلت زد، و خنده‌ای به من نمود و خداحافظی کرد و گفت: دعای سفر برای من بخوانید؛ و چمدان‌ها را دست گرفته بیرون می‌برد تا به حرکت درآید.

نقد مرحوم حداد بر سفرهای زیارتیِ تُهی از مقصد توحید

حضرت حاج سید هاشم می‌فرمود:

دیده شده است بعضی از مردم حتی افراد مسمّیٰ به سالک و مدعی راه و سبیل إلی‌اللَه، مقصودِ واقعی‌شان از این مسافرت‌ها خدا نیست؛ برای انس ذهنی به مُدرکات پیشین خود، و سرگرمی با گمان و خیال و پندار است؛ و بعضاً هم برای به‌دست آوردن مدتی مکان خلوت با همراه و یا دوستان دیرین در آن اماکن مقدسه می‌باشد.

و چون دنبال خدا نرفته‌اند و نمی‌روند و نمی‌خواهند بروند و اگر خدا را دو دستی بگیری و ـ العیاذَ بِاللَه ـ مثل آفتاب نشان دهی باز هم قبول نمی‌کنند و نمی‌پذیرند، ایشان ابداً به کمال نخواهند رسید. فلهذا در تمام این اسفار از