نور ملکوت حج جلد 1

صحت از من برمی‌آمد و متمشّی می‌شد، به‌واسطۀ مرض دفع کردی!¹

نقش بیماری در توجه به ضعف و رفع انانیّت

پس مرض هم از کیست؟ از خداست. این کلام حضرت معجزه است! یعنی می‌خواهند بفرمایند: به همان مقدار، و بلکه بیشتر از آن مقداری که صحت ممدوح است، مرض هم ممدوح است. شخصی که مریض نشود، نمی‌تواند به سلامتی خود پی ببرد؛ تکبر و استغنا او را فرامی‌گیرد و آن ضعف‌ها و خِلَل و نقصان، برای او متجلی و متبلور نمی‌شود. تا کسی گرفتاری پیدا نکند، نمی‌تواند به ضعف‌های خود پی ببرد؛ آن ضعف‌هایی که او را از معبود دور کرده‌اند و بین او و پروردگار و مالک حقیقی‌اش فاصله انداخته‌اند. این ضعف‌ها می‌آیند و فاصله می‌اندازند و جلوی انسان را می‌گیرند. مرض نعمت است، بلایا نعمت است، گرفتاری‌ها همه نعمت‌های الهی هستند که خداوند برای بندگانش می‌آورد. بدون این نعمت‌ها، انسان نمی‌تواند ربط برقرار کند و دچار انانیّت و تفرعن می‌شود.

حضرت سجاد علیه السّلام می‌فرماید:

چگونه شکر تو را بر این مرضی که به من داده‌ای بجای بیاورم؟! تو به‌واسطۀ این مرض، مرا به مسائلی باطنی راهنمایی و دلالت کردی که هزارتای آنها هم در صحت و سلامتی به‌دست نمی‌آید!²

و این یک واقعیت است.

پذیرش عبودیت در حال صحت و مرض

پس ما با این خصوصیت و با این کیفیت، در هر دو حالِ صحت و مرض، بندۀ خدا هستیم. آیا ممکن است پروردگار، که خودش این مرض را برای تطهیر ما و برای مصالح دیگر به ما عنایت کرده است، بیاید و بگوید: من حالِ سلامتی تو را بیشتر از این حالت دوست دارم؟! این مطلب بسیار عجیب و کلام احمقانه‌ای است! این بندۀ بیچاره که گناه نکرده است. یا اینکه خدا بیاید و به مریضی که در تب است بگوید: من نمازِ در حال استقامت و با طهارت مائیه و با تمام شرایط را بیشتر دوست دارم!