نور ملکوت حج جلد 1
مقدمات و مبانی حج
کتاب حاضر، جلد اول مجموعۀ «نور ملکوت حج» و دربرگیرندۀ مبانی و مباحث مقدماتی این فریضه است. این اثر که برگرفته از آثار و بیانات علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی (رضوان‌الله‌علیهما) است، حج را از منظر عرفانی تحلیل کرده و تفاوت نگاه معصومین علیهم‌السلام و علمای ربانی را با سایر افراد به این فریضه نشان می‌دهد. مؤلفان ضمن نقد نگاهِ صرفاً ظاهری و تأکید بر حقیقت و باطن حج، مسائل مهم فقهی (مانند استطاعت) را نیز در کنار مباحث عرفانی بررسی کرده‌اند. این کتاب با ساختاری موضوعی در ۶ فصل تدوین شده است.
نور ملکوت حج جلد 1
53را تأمین کند ـ هر چند نان و زیتون باشد ـ واجب است به حج برود و این فریضه را از دست ندهد!»1و2
نقد استفاده از حِیَل شرعی برای اسقاط استطاعت
«أشهُر حج، شوّال، ذی‌العقده و ذی‌الحجّه است.3 من شنیده‌ام که بعضی‌ها پول برای حج پیدا می‌کنند و یک روز قبل از شوّال، آن را به پسرشان می‌بخشند تا بگویند: ”ما برای حج مستطیع نیستیم!“
اینکه می‌گویید مستطیع نیستید یعنی چه؟! خدا پدرتان را درمی‌آورد! ”أشهر حج“ به معنای شرط وجوب نیست، بلکه به معنای شرط واجب است؛ یعنی در این
- همان، ص ٣١ و ٣٢. (آیةاللَه طهرانی)
- من لا یحضره الفقیه، ج ٢، ص ٢٩٥:
«عَن أبی‌بَصیرٍ عن أبی‌عبدِاللَه عَلیهِ السّلام، قالَ: قلتُ لَه: قَولُ اللَه عَزّ و جَلّ: ﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾. قالَ: ”یَخرُجُ یَمشِی إن لم یکُن عِندَهُ شَی‌ءٌ!“ قُلتُ: لا یقدِرُ عَلَی المَشیِ. قالَ: ”یَمشی و یَرکَبُ!“ قُلتُ: لا یقدِرُ علیٰ ذَلِکَ. قالَ: ”یَخدُمُ القَومَ و یَخرُجُ مَعهُم!“» ترجمه:
«ابی‌بصیر می‌گوید: از امام صادق علیه السّلام راجع به آیۀ شریفۀ: ﴿از جانب خداوند برعهدۀ افراد مستطیع، فرض و واجب است که حج خانۀ او را بجای آورند.﴾ پرسیدم، فرمودند: ”اگر مرکبی ندارد، از منزل خارج شده و پیاده برود!“ عرض کردم: قدرت پیاده رفتن را ندارد. فرمودند: ”مقداری پیاده و مقداری سواره برود!“ عرض کردم: توان آن را نیز ندارد. فرمودند: ”خدمت کاروان را کند و با آنان به حج برود!“» (محقق)
• الکافی، ج ٤، ص ٢٥٦:
«عَن عُذافِرٍ، قالَ: قالَ أبوعبدِاللَهِ عَلیهِ السّلام: ”ما یَمنَعُکَ مِن الحجِّ فی کُلِّ سَنَةٍ؟“ قُلتُ: جُعِلتُ فِداکَ، العِیالُ! قالَ: فَقالَ عَلیهِ السّلام: ”إذا مِتَّ فَمَن لِعِیالِکَ؟! أطعِم عِیالَکَ الخَلَّ و الزَّیتَ، و حُجَّ بِهِم کُلَّ سَنَةٍ!“» ترجمه:
«عذافر می‌گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود: ”چه چیزی مانع تو می‌شود از اینکه هر سال حج را بجای بیاوری؟“ عرض کردم: فدایت شوم، مخارج خانواده! فرمودند: ”وقتی از دنیا بروی چه کسی متکفّل امور خانواده‌ات می‌شود؟! غذای خانواده‌ات را [غذای ساده، مانند] سرکه و زیتون قرار بده و هر سال با آنان به حج برو!“» (محقق) - وسائل الشّیعة، ج ١١، ص ٢٧١ ـ ٢٧٤.