نور ملکوت حج جلد 1

چهارم: باید راحله و مَرکب داشته باشد. وقتی مسافت بعید است، انسان معمولاً این راه را با راحله و مرکب طی می‌کند و نمی‌تواند مسافت‌های دور را پیاده بپیماید؛ چنان‌که در طول زمان هم دأب و دَیدَن¹ افراد و سیرۀ عقلائیه بر همین مسئله بوده است.

تفسیر آیۀ ﴿وَلِلَّهِ عَلَی ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلبَیتِ مَنِ ٱستَطَاعَ إِلَیهِ سَبِیلا﴾

حال، شارع در اینجا می‌فرماید:

﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾؛ ”کسی که راه و سبیل برای او هموار است و می‌تواند این راه را راحت طی کند، باید این راه را برود و این حرکت را انجام بدهد.“

استطاعت، امری عرفی نه مخترَع شرعی

این استطاعت همان استطاعت عرفی و عادی است که یک شخص برای رفتن به جایی به آن نیاز دارد. حال، آیا در این استطاعت شرط است که حتماً زاد و توشۀ جدایی داشته باشد؟ یا اینکه نه، می‌داند اگر در ضمن این کاروان حرکت کند، آن زاد او هم حاصل می‌شود؛ می‌بیند گرچه الآن زادِ بالفعل ندارد، ولی بالقوّة و الاستعداد که دارد. یا اینکه راحله برای او حاصل می‌شود و بالأخره کسی می‌گوید: ”بیا تو هم روی اسب یا شتر من بنشین و تو را هم سوار می‌کنیم“؛ طبعاً این شخص، راحله را هم در اینجا دارد و این‌طور نیست که حتماً باید راحلۀ جدایی وجود داشته باشد.

پس این ﴿مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾ یعنی همان قدرت بر رفتن. از آن‌طرف،