نور ملکوت حج جلد 1

استطاعت یعنی قدرت بر وصول

«در آیۀ ﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾، نه مسئلۀ تحصیل زاد مطرح شده است، نه تحصیل راحله، نه تخلیةُالسِّرب و نه امثال‌ذلک؛ هیچ‌چیز در اینجا مطرح نشده است. ﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾، تمام شد! در اینجا یک آیه هم بیشتر نداریم. با این‌همه تأکیدات می‌فرماید: ﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ﴾ و بعد هم می‌فرماید: ﴿مَنِ ٱسۡتَطَاعَ﴾؛ یعنی کسی که بتواند راهی به‌سوی مکه و ادای این فریضۀ الهی پیدا کند. در آن، زاد نیست، راحله نیست، رفع موانع نیست، کاروان و مرکب و قافله نیست؛ هیچ‌چیز در اینجا وجود ندارد.

این مسئلۀ خیلی مهمی است و این نکته‌ای که می‌خواهم خدمتتان عرض کنم، از رموز استنباط است. وقتی یک مجتهد به این آیه نگاه می‌کند، اولاً بلا أول برای رفتن به حج چه چیزی در نظرش می‌آید؟ هواپیمای ۷۴۷ بیزینس‌کلاس یا وصول به مکه و ادای این فریضه؟

﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾؛ ﴿مَنِ ٱسۡتَطَاعَ﴾ یعنی هرکه می‌تواند. ”می‌تواند“ یعنی چه؟ یعنی می‌تواند؛ توانستن یعنی همین. به‌عنوان‌مثال، من تشنه هستم، دست دارم و بلند می‌شوم این آب را می‌خورم؛ این یک معنای توانستن است. توانستنِ دوم یعنی یکی دیگر بلند شود و آب را در دهان من بریزد؛ این هم یک توانستن است. حال اگر فرض کنید قرار بر این باشد که یکی بیاید آب را به دهان من بریزد، یکی دیگر درِ آن را باز کند و...؛ بعد هم بگوییم: ”نه آقا، اصلاً منظور از توانستن همین است و الآن که آقا دارند بحث می‌فرمایند، نباید دستشان به‌طرف کاری برود؛ چون زحمت مضاعف به‌وجود می‌آید!“ این حرف‌ها همه باطل و گزاف است. ﴿مَنِ ٱسۡتَطَاعَ﴾ یعنی اگر می‌توانی این آب را بخوری، بردار و بخور؛ دیگر چه مشکلی داری؟! تمام شد! این یک آیه.

تفسیر آیۀ ﴿وَأَذِّن فِی ٱلنَّاسِ بِٱلحَجِّ یَأتُوکَ رِجَالا وَعَلَیٰ کُلِّ ضَامِرٍ...﴾

سراغ آیات دیگر می‌آییم. وقتی به آیات قرآن نگاه می‌کنیم، می‌بینیم یک آیۀ دیگر در اینجا آمده که عجیب است! این آیه می‌فرماید: