نور ملکوت حج جلد 2

هم در مثال، ملکوت و سپس جبروت، لاهوت، و همین‌طور تا گذشت از اسماء، عینیت و مقام فنا.

این سبع سماوات، که حرکت عالم تکوین را از عالم ذات ـ که وجود بَحت و بسیط است ـ به عالم شهادت اقتضا می‌کند، در طواف به دور کعبه تجلّی پیدا کرده است. چنان‌که در قیامت هم این مراتب را داریم. چنان‌که بهشت هم هفت طبقه است، جهنم هم هفت طبقه است؛¹ و هر کدام از اینها مربوط به خود است. طبقۀ هشتم بهشت، در واقع طبقه نیست که برخی می‌گویند هشت طبقه است؛ بلکه هفت طبقه است و آن جنّة الذّات است که مافوق طبقات است و با احتساب آن، هشت طبقه می‌گویند. در واقع، در مراتب ظهور در اسماء جمالیۀ پروردگار، هفت طبقه بهشت است و در مراتب جلالیۀ او هم هفت طبقه نیران و عقاب است؛ برحسب آن میزانی که انسان در این دنیا به کسب معرفت پرداخته یا از مقام قرب دوری گزیده است.

لذا [طواف دور] کعبه هم بر همین اساس است؛ هفت دور سعی صفا و مروه هم بر همین اساس است؛ هفت مرتبه سنگ زدن هم بر همین اساس است.»²

طواف یعنی تسلیم، فنا و فداکاری

«طواف یعنی فدا کردن، یعنی خود را باختن، خود را تسلیم کردن و خود را ناچیز شمردن. دیده‌اید وقتی مردم قربان‌صدقۀ یکدیگر می‌روند، می‌گویند: الهی دورت بگردم! این ”الهی دورت بگردم“ یعنی: خدا من را فدای تو کند، من را قربانی تو کند؛ اگر مرض یا موت و مصیبتی پیش می‌آید، به من بخورد. این چیزی است که مردم اصطلاحاً می‌گویند و در میان عوام متعارف است.

محوریت ذات و فنای در مراتب وجود در حقیقت طواف

طواف به دور کعبه به این هفت شکل، به‌معنای خدا و ذات خدا را محور قرار