نور ملکوت حج جلد 2

لزوم حفظ احترام به سایر حجاج

«[مطلب دیگر آنکه] انسان نباید خدای‌ناکرده نسبت به دوستان یا نسبت به سایر افراد و حجاج پرخاش کند. حجاج دیگر هم مهمانان خدا هستند، گرچه از سایر مذاهب باشند. بالأخره همه مهمان خدا هستند و انسان باید با این دید به آنها نگاه کند؛ باید همیشه خود را پایین‌تر از آنها بداند؛ باید در موقع طواف خود را از آنها پایین‌تر بداند و واقعاً پایین‌تر بداند؛ باید حق تقدم را به آنها بدهد، نباید در فشارها و جمعیتی که می‌آیند، به دیگران فشار بیاورد و باید راه را برای افراد باز کند.

راه نداشتن بالا و پایینی و اعتبارات دنیوی در حج

... شما دارید به اصل و مبدأ می‌روید؛ بالا و پایینی و اعتبارات و این مسائل برای این‌طرف قضیه است. در آنجا این حرف‌ها و این مسائل نیست. همین‌که حاجی به‌سمت مکه حرکت می‌کند، دیگر تفاوتی بین او و افراد دیگر نیست و همه در یک سطح هستند و همه مانند دندانه‌های یک شانه هستند.»¹

عدم الزام طواف بین مقام و بیت هنگام ازدحام و فشار

«در همین مسئلۀ طواف، در هنگام ازدحام برای طواف در محدودۀ بین مقام ابراهیم و بیت، واقعاً در بعضی اوقات برای خود من اتفاق افتاده که توان ما گرفته شد! یعنی ازدحام چنان فشار می‌آورَد که برخی واقعاً می‌میرند. من جلوی چشم خود دیدم که شخصی مُرد!

این چه طوافی است که شارع الزام کند بأیّ‌نحوٍکان باید حتماً در آن چند متری بین بیت و مقام انجام شود؟ آخر هیچ عقلی این را نمی‌پذیرد که در این حالت، آن طوافی که باید با توجه و ذکر باشد، همه‌اش کنار برود و شخص فقط به فکر این باشد که نمیرد! آیا این طواف شد؟

مرحوم والد ـ رضوان اللَه علیه ـ می‌فرمودند:

انسان باید طوری طواف کند که راحت باشد و بتواند حال خود را حفظ کند!

این می‌شود حکم موافق با فطرت. آن‌وقت وقتی به ادله مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم بله، اجازه نسبت به این قضیه داده شده است. اما آن میزان ضرورت را چه