نور ملکوت حج جلد 2

نداریم: ”وقتی به بازار می‌روید، زود بگذرید و در آن وسط نمانید!“¹ البته ما در اینجا این را گفتیم، ولی در هر صورت، کسب و کار عبادت است؛ البته اگر انسان بخواهد برای خدا انجام بدهد و برای این انجام دهد که محتاج غیر نباشد.² بله، بالأخره بعضی وقت‌ها شوخی یا جدّی، چیزهایی باید گفت! خلاصه می‌گفت:

به بازار که رسیدیم، نمی‌دانم این نفَس بازاری‌ها چه بود که تا به ما خورد، این حالت رفت و سرحال اوّلمان برگشتیم! و دیگر حرف‌ها را تشخیص می‌دادیم، صداها را تشخیص می‌دادیم، حرکات را تشخیص می‌دادیم، و مثل آدم معمولی شدیم و ما هم مشغول تجارت و کسب‌وکار شدیم.

این معنای توحید است که تمام انبیا و رسل گذشته روی این معنای توحید اسمائی پروردگار متّفق بودند.»³

«هر گُلی که می‌روید و هر ذره‌ای و هر سنگی و هر ریزه‌ماسه‌ای که باد در فضا منتشر می‌کند لا إلهَ إلّا اللَه است و نشان‌دهندۀ ذات او و اسم او و صفت اوست، منتها در حد استعداد و ظرفیت خود. پس تمام عالَم لا إلهَ إلّا اللَه است: عالم مُلک و ملکوت.

غفلت از حقیقت توحید و ادراک آن در لحظۀ مرگ

اولین ذکری که می‌گوییم، لا إلهَ إلّا اللَه است؛ در موقع اسلام آوردن لا إلهَ إلّا اللَه است، وقت مردن هم لا إلهَ إلّا اللَه است. ولی افسوس که انسان معنای این ذکر را نمی‌فهمد و با تأمل و دقت تفسیرش را پی‌جویی نمی‌کند و به زبان نمی‌آورد، وقتی که از دنیا رفت و جنازه‌اش را برداشتند، بر جنازۀ او می‌خوانند: لا إلهَ إلّا اللَه؛ یعنی ای مُردۀ مسکین! حالا فهمیدی که لا إلهَ إلّا اللَه است؟! فهمیدی که غیر از خدا معبودی نیست؟! مؤثری نیست؟!

در زندگی هرچه به تو گفتند لا إلهَ إلّا اللَه، نفهمیدی! و از استکبار و شخصیت‌طلبی بیرون نیامدی، و از استقلال‌منشی و ربوبیّت قدمی به جادۀ عبودیت