نور ملکوت حج جلد 2

یعنی وقتی انسان این جنبۀ توحید را در آنجا مشاهده کرد که فقط‌وفقط خدا می‌ماند و بس، و وقتی این مسئله ثابت شد، آن‌وقت خدا در مقام ولایتِ در اسما و صفات، خود را بروز و ظهور می‌دهد. وقتی انسان توجه به توحید پیدا می‌کند و تمام واسطه‌ها را حذف می‌کند، فقط در آنجا خدا می‌ماند و بس؛ پیغمبر را هم یک واسطه می‌بیند، امیرالمؤمنین را هم یک واسطه می‌بیند، بزرگان را هم وسائط می‌بیند، اولیا را هم وسائط می‌بیند، صُلحا را هم وسائط می‌بیند؛ تمام اینها را واسطه می‌بیند.

آن‌وقت در آنجا فقط توجه به توحید می‌ماند و بس؛ وقتی این‌طور شد، آن‌وقت آن توحید در مظاهرِ اسما و صفات کلیه جلوه می‌کند و خود را برای انسان نشان می‌دهد.

کلام علامه طهرانی در تبیین معنای طواف به دور ولایت در مکه

مرحوم والد ـ رضوان اللَه علیه ـ می‌فرمودند:

در این مرحله من دیدم که چگونه تمام افراد از اطراف و اکناف می‌آیند و تمام حرکت آنها به دور ولایت است!

یعنی وقتی انسان متوجه حقیقت توحید می‌شود، آن‌وقت در مقام نزول، خود آن توحید می‌آید و آن نحوۀ نزول مراتب اسما و صفات را برای انسان کشف می‌کند. نباید انسان در آنجا از پایین به بالا برود؛ آنجا باید توجه به توحید داشت و بعد پایین آمد. ﴿رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا بَلَدًا ءَامِنٗا﴾¹ یعنی این؛ یعنی: خدایا، تو این حریم مکه را ـ که البته در روایات تعبیر به مقام ولایت شده است² ـ بلد امن قرار بده و نگذار ما در این حریم امن، غیر از تعلّق به ذات خودت هیچ‌گونه صَنمی را در دل داشته باشیم که مانع شود و ما از تو و از توجه به ذات تو منصرف شویم. اینجا را جایی قرار بده که تمام واسطه‌ها دیگر حذف می‌شود.

نفی تمایز ظاهری و تجلّی جنبۀ وحدت در طواف

لذا در مظاهرِ آن پیداست: انسان باید لباسش را دربیاورد، زینتش را دربیاورد،