نور ملکوت حج جلد 2

این بار که بنده به مسجد سهله رفته بودم، یک‌مرتبه اعلانی آنجا دیدم که بعضی از آقایان گفته‌اند: ”این حکم نسبت به مسجد سهله هم هست؛ چون در همۀ شهر کوفه نماز مخیّر است.“ خیلی تعجب کردم! یک‌دفعه به نظرم آمد که بیایم خودم به ادله نگاه کنم؛ چون نگاه نکرده بودم و براساس همان ذهنیت سابق، آنچه در نظر و تصورم بود، این بود که فقط مسجد کوفه محل تخییر است. آمدم به ادله نگاه کردم و دیدم که درست است؛ در تمام شهر کوفه می‌شود نماز را تمام خواند و این حکم فقط اختصاص به مسجد کوفه ندارد.

تبیین ملاک «عنوان مدنیت» در حکم تخییر

البته این مسئله را که آیا خود مسجد سهله جزئی از کوفه است یا نه، بنده نمی‌توانم بگویم. اما این مطلب را در نظر داشته باشید: یک مسئلۀ اشتباهی رایج است و آن اینکه تصور بر این است که اگر گفته می‌شود در شهر مکه نماز تمام است، منظور همان شهر قدیم است؛ یعنی شهر قدیمی که در زمان رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله بوده و فقط شامل مسجدالحرام و چند خانۀ اطراف آن می‌شده است؛ بر این‌اساس می‌گویند چون در آن زمان این حکم آمده است، لذا فقط مربوط به همان محدوده است. در نتیجه اگر فرض کنید که شهر دو کیلومتر توسعه پیدا کرده است، آن بخش جدید دیگر جزئی از آن حساب نمی‌شود.

این حرف، حرف صحیحی نیست. شهر مکه یک عنوان است و تا زمانی که این عنوان عرفی بر یک مکان صادق است، آن تکلیف هم بر همین عنوان، صادق است. اکنون شهر مکه کجاست؟ اکنون شهر مکه تا منا هم امتداد یافته است؛ لذا شما می‌توانید بدون هیچ‌گونه مشکلی تا دمِ منا نماز را تمام بخوانید. آن‌زمان مکه آن اندازه بود و بعد توسعه پیدا کرد و باز اضافه شد؛ حکم بر عنوان ”شهر“ مترتب شده است، نه بر عنوان ”خانه“. یعنی این حکم تخییر در نماز، بر خانه مترتب نشده است، بلکه بر عنوان مدنیّت مترتب شده است؛ تا زمانی که این عنوان شهر صدق کند، هر مقدار هم توسعه یابد، آن حکم نیز صدق می‌کند.

و برعکس این مسئله هم صادق است؛ یعنی اگر اکنون بیایند و با بولدوزر