ارتداد در اسلام

حقیر که در سال‌های قبل و بعد ١٤٢٠ هجری قمری با بعضی از فضلاء و اصدقاء در مدرسۀ دارالشفاء به بحث و تحقیق در مسائل مستحدثه و ضروریۀ جامعه اسلامی مشغول بودم، از این مسئله هم سخنی به میان آمد، و بنا شد که مسئلۀ ارتداد در متون اسلامی و آزادی بیان را به بحث بگذاریم.¹ بحمداللَه‌وله‌المنّة این مهم به انجام رسید؛ و اینک به خواست و تقدیر الهی، آن مباحث که صرفاً جنبۀ تخصصی و فنی و فقهی داشته، با بعضی از مطالب دیگر آمیخته گردید، و جهت استفاده بیشتر برای محققین و متفکرین در مسائل اسلامی با حفظ حیثیت تخصصیِ آن، از مطالب متنوعۀ سودمند و استفاده از اقوال و آراء سایر اندیشمندان از ملل مختلفه و متعصّبین در این عرصۀ پهناور به نقد و توجیه آنان پرداختم؛ و امیدوارم که در این راستا حتی‌المقدور رعایت انصاف و صدق و بیان واقع را کرده باشم.

بدیهی است که طرح یک‌چنین مسئلۀ پیچیده‌ای سعۀصدر بسیار بیشتر و وسعت معلومات و مدرکات افزون‌تری از بضاعت‌مزجاةِ امثال حقیر می‌طلبد؛ اما به‌حکم قاعدۀ «المیسور، لایترک بالمعسور» امید است ارباب فضل و درایت و صاحبان فقاهت و روایت، به عین‌الرضا به آن بنگرند، و نقاط نقص و کاستی را به دیدۀ اغماض و کرامت درگذرند، و با طرح انتقاد شایسته در رفع نواقص آن همت ورزند. باشد که این اثر ناچیز قدمی به‌سوی اندیشۀ برتر و قلمی به‌سمت ترسیم افق‌های روشن و نورانی حقایق ناشناختۀ اسلام حقیقی گردد.

مشهد مقدس رضوی علیٰ‌ثاویهاآلاف‌التحیةوالثناء

۱۳ ماه محرم‌الحرام ۱۴۲۳ هجری قمری

سید محمدمحسن حسینی طهرانی