ارتداد در اسلام

خصوصیّات دیگری.

فرض کنید که «جنّ» در زمان سابق به معنای موجودی در قبال انسان بود؛ ولی الآن که میکروب به‌عنوان یک موجود ریز و مخفی و نامرئی کشف شده است، مشخّصاً «جنّ» بر همان میکروب اطلاق شده و آن احکامی که مبتنی بر این عنوان است نیز تغییر و تبدل پیدا می‌کند.

قبلاً می‌گفتند: دستتان را بشویید والاّ با «اجانین» تماس پیدا می‌کنید، و الآن می‌گویند: دستتان را بشویید والاّ با «میکروب» تماس پیدا می‌کنید. ازآنجاکه مفهومِ میکروب در آن زمان معرفی نشده بود، به یک معنا و موجود غیر انسانی تعبیر می‌شد، ولی الآن چون این مفهومْ مشخص و معرّف است، عنوان «جن» بر آن منطبق است.¹

این را می‌گویند تغییر و عدم ثبات مفاهیم دینی که اصل تمام این اوضاع و برنامه‌ها بر همین اساس است.

نقد اجمالی بر نظریۀ «رنسانس اسلامی» دکتر سروش

مهم‌ترین و بالاترین اشکالی که بر این نظریه وارد می‌شود، آن است که براین‌اساس:

اولاً: نسبت به مفاهیم دینی نباید قائل به ثبات شد؛

ثانیاً: نسبت به سایر مفاهیم نیز باید به لاثباتی معتقد گشت؛

ثالثاً: نتیجۀ نهایی اینکه اصلاً مفهومی وجود ندارد!

توضیح آنکه: لازمۀ این حرف آن است که به‌عنوان مثال شما از کلمۀ آب «آب» بفهمید، اما شخص دیگری «نان» و فردی دیگر «چغندر» بفهمد، و درعین‌حال خود کلمۀ «آب» در لغت به هیچ معنایی نباشد!

یک‌وقت می‌گوییم: «ما مفهوم کلمۀ آب را نمی‌فهمیم» این یک مطلبی است؛ اما یک‌وقت می‌گوییم: «واضعی که کلمۀ آب را در کتاب لغت آورده، معنای حقیقی این کلمه را بیان نکرده است» و آن‌و‌قت لازمۀ حرف آنها این است که آب در لغت