Name: کتاب نوروز در جاهلیت و اسلام - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

نوروز در جاهلیت و اسلام

121

آمده‌اند¹ و تا این تاریخ ـ یعنی چهار صد و شصت و هفت هجری ـ روز نوروز متغیّر بوده است.
عدم تعیین روز نوروز در کلام شیخ طوسی و ابن‌ادریس
و لذا مرحوم ابن‌ادریس در سرائر می‌گوید:
و قال شیخُنا أبوجعفر فی مختصر المصباح²: «و یستحبّ صلاةُ أربعِ رکعاتٍ»، و شرَح کیفیّتَها فی یوم النَّیروزِ ـ نوروزَ الفرس ـ و لم یذکُر أیُّ یوم هو من الأیاّم، و لا عیّنَه بشهرٍ من الشّهور الرّومیّة و لا الفرسیة³، و الّذی قد حقَّقه بعضُ محصّلی أهل الحساب و علماء الهیأة و أهل هذه الصّنعة فی کتاب له، أن یوم النّیروز یوم العاشر من أیّار (دوّم اردیبهشت)؛ و شهر أیار أحدٌ و ثلاثون یومًا فإذا مضیٰ منه تسعةُ أیّام، فهو یومُ النّیروز. یقال نَیروز و نوروز لغتان.
و أمّا نَیروز المعتضد الّذی یقال: النّیروز المعتضدی ، فإنّه الیوم الحادی عشر من حزیران (سوّم خرداد)؛ و ذلک أنّ أهل السّواد و المزارعین شَکَوا إلیه أمرَ الخراج، و أنّه یُفتَح قبلَ أخذ الغلّة و حصادها و ارتفاعها، فیستدینون علیها فیَجحَف ذلک بالنّاس و الرّعیّة. فَیُقدِمُ أن لا یُفتحَ و یطالبَ بالخراج إلّا فی أحد عشر یومًا من شهر حزیران. قال بعض من امتدحه من الشّعراء علی هذا الفعال والمنقبة والرّقّة و الإفضال:
«یومُ نَیروزک یومٌ واحدٌ لا یتأخّر *** من حزیران یوافی أبدا فی أحد عشـر»
ذکر ذلک جمیعَه، الصّولی فی کتاب الأوراق.⁴
1. ابن‌فهد حلّی در قرن نهم هجری می‌زیسته است.
2. السرائر، ج ١، ص ١١٥، طبع جامعۀ مدرّسین، در تعلیقۀ گوید: «ما تا کنون به مختصر مصباح دسترسی پیدا ننمودیم.» و لیکن در المهذّب البارع، ج ١، ص ١٩١، طبع جامعۀ مدرّسین، عبارت مذکور مختصر المصباح را از نسخۀ مخطوط آورده است. (محقّق)
3. در مصادر مشهور «العربیّة» است ولی ظاهراً «الفرسیّة» صحیح باشد.
4. السّرائر، ج ١، ص ٣١٥.