Name: کتاب نوروز در جاهلیت و اسلام - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

نوروز در جاهلیت و اسلام

125

«باید دانسته شود که تعیین روز نوروز از سال، مسأله‌ای است بسیار پیچیده و لا ینحلّ، و آنچه که از تاریخ به‌جای مانده است می‌نمایاند که این روز، روز خاص و مشخّصی نبوده است، بدین شکل که: بعضی از علما آن روز را روز دهم ایار رومی قرار داده بودند، و برخی از ایشان آن را روز اوّل حَمَل می‌دانسته‌اند، و پاره‌ای از ایشان آن را روز هفدهم از کانون اوّل رومی برمی‌شمردند که روزِ روزۀ یهود نیز بوده است، و گروهی از سلاطین نیز آن را روز نهم از شباط می‌شمرده‌اند.»
و این در حالی است که کفعمی در کتاب دعای خویش: مصباح، روز نوروز را نوروز معتضدی شمرده است¹ که همان روز یازدهم از حزیران ماه نهم از ماه‌های رومی است، و هکذا ... .
کلام شهید اوّل در کتاب الذکریٰ، در تعیین روز نوروز
از جمله کسانی که دربارۀ نوروز سخن گفته است، شهید اوّل در کتابِ ذِکریٰ است. ایشان با اشاره به روایت معلّی بن خنیس فرموده است که:
مقصود از نوروز، روز شروع سال عجم (که ابتدای آبان‌ماه باشد)، یا وارد شدن خورشید به برج حَمَل (که اوّل فروردین است)، و یا دهم ایار (که دوّم اردیبهشت است) می‌باشد.²
تحقیق و تحلیل ابن‌فهد حلّی در تعیین نوروز
مرحوم ابن‌فهد حلّی نیز دربارۀ این کلام شهید در ذکریٰ می‌گوید:
قول اوّل ایشان (شهید اول) که ابتدای سال عجم باشد در نزد فقهای عجم معروف است، یعنی اوّل برج عقرب یا آبان ماه.³
و جالب است که ایشان اعتراف می‌کند که فقهای عجم، روز اوّل نوروز را روز اوّل آبان ماه می‌دانند نه روز اوّل فروردین که تحویل شمس به برج حمل باشد.
وی سپس ادامه می‌دهد:
1. مصباح الکفعمی، ص ٥١٣.
2. ذکری الشّیعة فی أحکام الشّریعة، ج ١، ص ١٩٩.
3. المهذّب البارع، ج ١، ص ١٩٢.