
رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدسسره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان میشود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمیباشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیشفرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتراند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمیتواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
105...1
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] دیگری با انکار زیارت عاشوراء و سومی با انکار زیارت ناحیه و چهارمی با انکار عصمت از امام علیهالسّلام و پنجمی با انکار علم غیب امام علیهالسّلام و همینطور هر روز برگی زرّین بر افتخارات شیعه میافزایند و آن را نزد مخالفین و جوامع علمی سربلند و سر افراز مینمایند!
اگر امروز یک مرد ابله و نادانی حکم به سقوط حجّیت کلام معصوم دهد و یا زیارت جامعۀ کبیره را صادره از غالیان شیعه بشمارد بر او میشوریم و فریاد وا اسلاماه سر میدهیم، اما بر شیخالفقهاء، صاحبجواهر در بحث کر که حکم به خطاء و اشتباه معصوم کرده است خرده نمیگیریم و یا بر فقیهانی که همین زیارت جامعه را از غلات شیعه برشمردهاند، برنمیآشوبیم؛ این تضاد و تفاوت چراست؟
در اینجا به این کلام قویم مرحوم آیةالله العظمی عارف بالله و بأمرالله افتخار عالم تشیع علاّمه سید محمدحسین طباطبایی ـ قدّس الله سرّه ـ میرسیم که فرمود: ”تنها راه معرفت حقیقت امام علیه السّلام و وصول به کنه ولایتش عرفان الهی است و بس، و عرفان بالله منحصراً با سلوک و سیر الیالله برای سالک حاصل میگردد.“
فضلاء و طلاب عزیز باید توجه و عنایت خود را بر روی متون اخلاقی و عرفانی و حِکمی بزرگان بیشتر کنند و از دریای بیکران معارف آنها، لئالی شاهوار و جواهر نایاب مبانی معرفتی استخراج و اصطیاد نمایند و از اطوار و حرکات کودکانۀ برخی که فقط در خور شئون اطفال و بیمایگان است طرفی نبسته و دغدغه به خویش راه ندهند و برای رسیدن به معارف لایتناهی مکتب جعفری هیچ حد و مرزی نشناسند و بر هیچ رادع و مانعی نیندیشند و سعادت و فلاح ابدی خود را بر غوغای سفیهان و تطمیع دنیاباوران و تهدید زورمداران ترجیح دهند، و بدانند بزرگان و اساطین علم و درایت ما همواره در این کتاب شریف به دیدۀ تأمل و دقت مینگریستهاند و مطالعه و تدبّر در آن را از اهمّ و اوجب واجبات علمیه و تکلیفیۀ خود میشمردند. مرحوم آیةالله العظمی سید علی قاضی ـ رضوان الله علیه ـ هشت بار این کتاب را از اول تا به آخر مطالعه فرمود و هر بار مطلب جدید و فهم تازهای از معارف آن برایش حاصل میگردید. او نیز به اشعار مدح ابوبکر و عمر برخورد کرده بود و از نظرش نیفتاده بود، اما وجود این اشعار تأثیری در شناخت و معرفت او نسبت به این عارف بیمثال و افتخار عالم تشیع، بهوجود نیاورد.
حوزههای علمیۀ ما باید در انتخاب و اختیار این کتاب بیبدیل بهعنوان متن درسی و اصلیِ حوزوی تجدید نظر کنند و دقت و تدبّر در آن را در اولویت از مطالعات و بحثهای خویش قرار دهند.
این حقیر خود اقرار و اعتراف میکنم که با وجود مطالعات و ممارست در متون اصیل تشیع و منابع اصلی معرفت در فروع مختلفه و شعب گوناگون هنوز خود را ریزهخوار خوان بیدریغ [ادامه در صفحه بعد]
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] دیگری با انکار زیارت عاشوراء و سومی با انکار زیارت ناحیه و چهارمی با انکار عصمت از امام علیهالسّلام و پنجمی با انکار علم غیب امام علیهالسّلام و همینطور هر روز برگی زرّین بر افتخارات شیعه میافزایند و آن را نزد مخالفین و جوامع علمی سربلند و سر افراز مینمایند!
