
رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدسسره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان میشود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمیباشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیشفرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتراند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمیتواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
118قلت: «کمَن زارَ اللهَ فی عرشِهِ؟!»
قال: «نعم، إذا کانَ یومُ القیامةِ کانَ علیٰ عرشِ اللهِ أربعةٌ مِن الأوّلینَ و أربعةٌ مِن الآخِرینَ؛ أمّا الأربعةُ الّذینَ هُم مِن الأوّلین: فنوحٌ و إبراهیمُ و موسیٰ و عیسیٰ علیهم السّلامُ، و أمّا الأربعةُ الذین هُم مِن الآخِرینَ: فمحمّدٌ و علیٌّ و الحسنُ و الحسینُ صلواتُ اللهِ علیهم أجمعین؛ ثُمَّ یُمَدُّ المِضمارُ فیَقعُدُ مَعَنا مَن زارَ قبورَ الأئمّةِ، إلّا أنّ أعلاهُم درجةً و أقربَهُم حَبوَةً من زارَ قبرَ ولَدی علیٍّ علیهِ السّلامُ.»1
یحییبنسلیمان مازنی از حضرت اباالحسن، موسیبنجعفر علیه السّلام نقل میکند که فرمودند: «هرکس قبر فرزندم را زیارت کند، برای او در نزد خداوند ثواب هفتاد حجّ پذیرفتهشده خواهد بود.»
یحیی مازنی میگوید که من با تعجب عرض کردم: «هفتاد حج؟!»
فرمود: «بلی، و هفتصد حج.»
عرض کردم: «هفتصد حج؟!»
فرمود: «و هفتادهزار حج!»
عرض کردم: «هفتادهزار حج؟!»
فرمود: «بلی، چهبسیار حجی که پذیرفته نمیگردد؛ هرکس او را زیارت کند و شب را نزد او بهسر برد، مانند کسی است که خداوند را در عرش زیارت کرده باشد.»
عرض کردم: «مانند کسی که خدا را در عرش زیارت کرده باشد؟!»
فرمود: «آری، هنگامیکه روز قیامت شود، چهار نفر از پیشینیان و چهار نفر از پسینیان بر روی عرش خداوند خواهند بود؛ اما چهار نفر پیشینیان: نوح و ابراهیم و موسی و عیسی علی نبینا و آله و علیهم السّلام، و چهار نفر پسینیان: محمد و علی و حسن و حسین صلوات الله علیهم اجمعین میباشند. سپس عرصهای گسترده خواهد شد و زائران قبور ائمه علیهم السّلام با ما همنشین
- الکافی، ج ٤، ص ٥٨٥.
