رسالۀ عمرۀ مفرده

سکته نکند، به او می‌فرماید «انجام بده, ولی کمتر از ده روز نباشد.» اما اگر از موسی‌بن‌جعفر علیه السّلام سؤال کنیم: «آیا خود شما هم در کمتر از ده روز عمره را تکرار می‌کنید؟» می‌فرماید: «نه‌تنها انجام نمی‌دهم، بلکه از اول هم او را نهی کردم و به‌عنوان ارفاق گفتیم دو دفعۀ دیگر هم با فاصلۀ ده روز انجام بدهد.»

نهی روایات از تکرار عمره بر اساس عدم حسن فعلی

 درصورتی‌که تجویز در این موارد بر اساس ارفاق باشد، دیگر أقلُّ ثواباً هیچ مفهومی نخواهد داشت؛¹ زیرا مسئلۀ ثواب به حسن و قبح فعلی برمی‌گردد و در اینجا فرض بر این است که تجویز عمل بر اساس ارفاق بوده است. اگر در این مسئله همان‌طور که در لسان فقهاء مطرح است اقلّ‌ثواباً باشد، ممکن است فردی بخواهد این أقلُّ ثواباً را انجام دهد و دراین‌صورت چرا امام نباید مکلف را به انجام آن امر کند؟!

 در استحباب، مرتبۀ متآخم به وجوب وجود دارد، و به‌تدریج مرتبۀ آن کم می‌شود تا به مرحلۀ استواء‌الطرفین و اباحه برسد. پنیر را با گردو خوردن و احترام به والدین هرکدام ثوابی دارد، ولی اینکه یکی ثوابش بیش از دیگری است، دلیل بر این نمی‌شود که امام علیه السّلام بگوید أقلُّ ثواباً را رها کن و فقط بر مستحبات اکیده التزام داشته باش؛ بلکه هر عملی را که بیش از پنجاه‌درصد ترجیح داشته باشد باید اتیان نمود، چه استحباب آن پنجاه‌و‌یک‌درصد باشد و چه نود‌و‌نُه‌درصد.

 بنابراین، از آنجا که در این‌گونه موارد شارع به‌‌جهت رعایت حال مکلف و مصالحی دیگر ارفاقاً تجویز می‌کند، انسان نباید چنین عملی را انجام دهد و این قضیه با مسئلۀ أقلُّ ثواباً و حسن فعلی، هیچ ارتباطی ندارد.