رسالۀ عمرۀ مفرده

داشته باشد، آن عمل باطل است؛ اما اگر در مواردی مانند سلام و نماز در حمام چنین خطری وجود نداشته باشد، دراین‌صورت در عین کراهت، آن نماز مُبرِئُ‌الذّمّه می‌شود و احتیاج به قضا ندارد. عدم وجوب قضا به‌معنای آن است که آن عمل از نظر داعویت در حدی از تحذیر نیست که به‌طورکلی نهی شود؛ شارع در اینجا فرجه و فرصتی را در نظر گرفته است که اگر شخصی مرتکب آن عمل شد، عقاب نشود و بلکه به‌جهت نیتی که داشته به ثوابی هم برسد.

 تلمیذ: آیا این حکم مخصوص کسی است که از حضرت سؤال کرده است؟ در‌این‌صورت تکلیف سایر مکلفین چیست؟

 استاد: امام علیه السّلام حکم کلی را می‌فرماید و راوی فقط جنبۀ حاکی دارد؛ اگر حکم شخصی بود، باید به او می‌فرمودند که این حکم به خودت اختصاص دارد. در اینجا بیان حضرت از اول کلی است، منتها اصرار راوی باعث می‌شود که حضرت در سلسله‌مراتب متنازل از آن حکم کلی، حکم بعدی را نیز بفرمایند که اگر خیلی به انجام این کار تمایل و اشتیاق داری و یک‌ بار محرم شدن با توجه به هزینه‌هایش خواب‌و‌قرارت را گرفته است، می‌توانی یک عمرۀ دیگر انجام بدهی!

 متأسفانه بعضی از افراد در زمان ما در هر روز یک عمره به‌جا می‌آورند! بنده شخصی را دیدم که رسالۀ عملیه هم دارد ولی هر روز یک عمره انجام می‌داد!

 تلمیذ: چه اشکالی دارد همان‌طور که حضرتعالی فرمودید «بر اساس ملاک, گاهی زیارت امام اکیدتر از نماز است، ولو اینکه شارع در مقام جعل و خطاب فرموده باشد که زیارت مستحب و نماز واجب است»، در اینجا هم فقیه بر اساس ملاک ـ نه به‌‌جهت لا تُصلِّ ـ به این نتیجه برسد که چون صلاة فی الحمّام دارای ملاک بالاتری است، ثوابش بر آن کراهت غلبه می‌کند و أقلُّ ثواباً خواهد بود، گرچه شارع از آن نهی کرده باشد.