رسالۀ عمرۀ مفرده

محرمیت وجود نداشت؛ لذا رسول‌ خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم به سهله اجازۀ رضاعت دادند. عایشه این حکم را به‌عنوان یک حکم کلی گرفت و به‌غلط تنقیح مناط کرد و دربارۀ مردانی که دوست داشت بر او وارد شوند، اعمال نمود!¹و²

 اینها قضایای شخصیه‌ای است که اگر فقیه به ملاک آنها هم دسترسی پیدا کند، جرأت بیان آن را ـ چه به‌نحو خصوصی و چه به‌نحو عمومی در توضیح‌المسائل ـ ندارد. فقیه باید چنین مسائلی که ممکن است حتی حرامی واجب شود را در ارتباط با خودِ آن شخص خاص و برطبق اعتقاد، روحیه، ادراک، استعداد و کیفیت پذیرش او بیان نماید.

 روایاتی نیز بر همین منوال راجع به افعال ائمه علیهم السّلام نسبت به اشخاص وجود دارد که فقهاء در بسیاری از آن موارد می‌گویند که این قضیۀ شخصیه با ملاکات و کلیّات انطباق ندارد و آن را کنار می‌گذارند؛ اما صحبت ما فعلاً در بیان حکم کلی است و امر امام علیه السّلام نیز در اینجا نسبت به همۀ افراد است، نه شخص خاص.

تعلق ثواب بر حسن ذاتی فعل

 ثوابی که بر عمل صالح و رضای الهی مترتّب می‌شود، عبارت است از «نفسُ التّقربِ إلی الله»؛ که آن تقرب و تجرد را انسان در وجود خود احساس می‌کند. آنچه در ثواب اعمال وجود دارد، به این معنا نیست که دو ملک در چپ و راست انسان، دفترچه‌ای داشته باشند و بگویند «چون این فرد مسبَّحات و اذکار قبل از خواب را خوانده و طهارت قبل از نوم را حاصل کرده و امروز صبح هم قرآن قرائت کرده است، پس به‌ این مقدار برای او ثواب بنویسید!» نوشتن و صفحه و پرونده‌ای در