رسالۀ عمرۀ مفرده

استحباب کمتر و أقلُّ ثواباً خواهد بود. در این فرض اخیر است که با وجود اهتمام شارع اگر مکلف آن عمل را انجام ندهد نیز اشکالی وجود ندارد؛ اما در این بحث به‌طورکلی مطلب از دایرۀ استحباب و رضایت و تشویق شارع خارج است.

 علی‌کلّ‌حال، در استحباب تشویق و ترغیب به دو نوع ملحوظ است:

 نوع اول: موارد عادی و غیرمؤکد؛ مانند ورود به مسجد با پای راست و خروج از آن با پای چپ،¹ و مانند با دست راست غذا خوردن.² اگر کسی‌ با دست چپ غذا بخورد یا با پای چپ وارد مسجد شود، گرچه یکی از مراتب نازلۀ استحباب را ترک کرده ولی شارع او را مؤاخذه و مذمّت نخواهد کرد.

 نوع دوم: موارد شدید و مؤکد؛ مانند صوم و دعای روز عرفه³ و اعمال لیلة‌الرغائب⁴ و شب‌های قدر، به‌خصوص شب بیست‌وسوم. ترغیب و تأکید در این موارد بسیار است و حتی بعضی گفته‌اند توجه و پرداختن به آن اعمال در چنین شب‌های خاصی، سعادت و سرنوشت انسان را رقم می‌زند.⁵

 واضح است که این مراتب اکید استحباب با مراتب غیراکید آن متفاوت است، اما در هر دو مورد، تشویق شارع وجود دارد و این‌طور نیست که استحباب مؤکد مانع از بیان شارع نسبت به استحباب غیرمؤکد شود.

 البته ممکن است در تعارض بین دو استحباب، شارع یکی را بر دیگری مقدّم کند؛ مثلاً اگر در روز عرفه برای کسی حالت ضعف پیدا می‌شود، بهتر است روزه نگیرد و به دعا بپردازد، چراکه اهمیت جنبۀ مقرِّبیت و تنبیه دعای عرفه و تثبیتی که برای انسان