
رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدسسره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان میشود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمیباشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیشفرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتراند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمیتواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
163بررسی روایات واردشده در باب تکرار عمرۀ مفرده
با توجه به آنچه بیان شد به روایات مختلفی که از ائمه علیهم السّلام نقل گردیده دقت کنید تا روشن شود که تکرار عمره از باب اقلُّ استحباباً است یا از باب حسن فاعلی.
روایت اول در کافی است که سند آن صحیح میباشد:
عن عبدِ الرّحمنِ بنِ الحجّاجِ عن أبی عبدِ اللهِ علیه السّلام، قال: «فی کتابِ علیٍّ علیه السّلامُ: ”فی کلِّ شَهرٍ عُمرَةٌ“؛1 امیرالمؤمنین علیه السّلام فرمودند: در هر ماه یک عمره تشریع شده است.»
روایت دوم از جمله روایاتی است که با داشتن عبارت «لکلِّ شهرٍ عمرةٌ»، تصریح بیشتری بر این دارند که برای هر ماه یک عمره تشریع شده است:
یونُس بنِ یعقوبَ قالَ سمعتُ أبا عبدِ اللهِ علیه السّلامُ یقولُ: «کانَ علیٌّ علیه السّلامُ یقولُ: ”لکلِّ شهرٍ عمرةٌ.“»2
روایت سوم با سند دیگری، باز از یونسبنیعقوب از امام صادق علیه السّلام است که میفرمایند:
- وسائل الشیعة، ج ١٤، ص ٣٠٧.
- همان، ص ٣٠٨.
