
رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدسسره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان میشود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمیباشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیشفرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتراند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمیتواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
174نور ایمان نیز همینطور از قلب انسان خارج میشود؛ شخص اصلاً متوجه نمیشود که حالوهوای چهار ماه گذشتۀ او بهواسطۀ ارتباطات، سلاموصلواتها، تعریف و تمجیدها چگونه کمکم تغییر کرده است. اگر این تغییر یکمرتبه صورت میگرفت، طبیعتاً انسان تکانی میخورد و متوجه میشد؛ لذا انسان باید خیلی مراقب باشد و فقط به خدا پناه ببرد که این مسائل دامنگیر او نشود.
انحراف قطعی انسان در صورت عدم اتصال به مقام ولایت
اما سرعت حرکت برخی از افراد در انحراف پیدا کردن، مثل رشد ناخن نامحسوس نیست؛ بسیار سریع به مقصود میرسند و دربست در اختیار شیطان قرار میگیرند. اینجاست که مرحوم آقا ـ رضوان الله علیه ـ میفرمودند:
کسی که به مقام ولایت متصل نباشد، امکان ندارد به بیراهه نرود.
تنها کسی میتواند به شیطان رودست بزند که درسهای او را خوانده باشد؛ شیطان با فنونی که میداند همه را فریب میدهد: ﴿لَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ * إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ﴾؛1 تنها مخلصین و افرادی که درسهای او را خوانده باشند، رهایی مییابند.
عدم حجیت روایت علیّبنابیحمزه بهواسطۀ مشخص نبودن زمان صدور
علیکلّحال، در بحث تاریخی باید بدانیم که این روایت در چه زمانی نقل شده است. این نکتۀ مهم غالباً مشخص نیست؛ زیرا اگرچه تاریخ صدور عبارتی که راوی نقل میکند محدودۀ زمانی مشخصی دارد، اما بهطور دقیق معلوم نیست؛ الاّ شذّ و نَدَر در مواردی مانند امالی شیخ که تاریخ املاء ایشان ثبت شده است.
- سوره حجر (١٥) آیه ٤٠ و ٣٩؛ سوره ص (٣٨) آیه ٨٣ و ٨٢. امامشناسی، ج ٥، ص ٥٦:
«شیطان به خدا گفت: ”سوگند به عزت خودت که من همۀ افراد بنیآدم را اغواء میکنم، مگر بندگان مخلَص تو را.“»
- سوره حجر (١٥) آیه ٤٠ و ٣٩؛ سوره ص (٣٨) آیه ٨٣ و ٨٢. امامشناسی، ج ٥، ص ٥٦:
