رسالۀ عمرۀ مفرده

و دروغی به این بزرگی بگوید،¹ دیگر نمی‌توان به روایات او اعتماد کرد.

 تلمیذ: چگونه به روایات بنی‌فضّال با فرض فساد عقیده عمل می‌شود؟

 استاد: همان‌طور که عرض شد عمل به این روایات بستگی به زمان صدور آن دارد؛ به‌عنوان مثال: روایتی از علیّ‌بن‌ابی‌حمزه پذیرفته می‌شود که افرادی بگویند ما این روایت را در زمان موسی‌بن‌جعفر علیهما‌ السّلام از او شنیده‌ایم؛ زیرا نفس اتصال این شخص، مُبَرِّر است. اما اگر او در زمان امام رضا علیه السّلام روایتی را نقل کند که در کتبش نیز چیزی مبنی بر مکتوب شدن آن روایت در زمان امام کاظم علیه السّلام وجود نداشته باشد، دراین‌صورت به چه اعتبار و دلیل رجالی می‌توان روایت او را قبول کرد؟!

 تلمیذ: در صورت فساد عقیدۀ افرادی ‌مانند شَلمَغانی، روایات آنها متروک می‌ماند و دیگر نقل نمی‌شد؛ اما گاهی از ائمه علیهم السّلام سؤال می‌شد که کتب آنها را چه کنیم؟ که معمولاً می‌فرمودند: «خُذوا بما رَوَوا و ذَروا ما رَأوا.»²

 استاد: همان‌طور که می‌گویید، این کتب از قبل وجود داشته است و معنای این تجویز آن است که مطالب چنین افرادی ـ مانند بلالی، هلالی، شلمغانی و علیّ‌بن‌ابی‌حمزه ـ که در آن زمان در کتب‌ خود نوشته‌اند را نقل کنید، و روایاتی که بعداً گفته‌اند را نقل نکنید. حال اشکال در این است که آیا این روایت علیّ‌بن‌ابی‌حمزه جزو همان روایاتی است که در زمان موسی‌بن‌جعفر علیهما السّلام نوشته شده، یا آن را بعداً بیان کرده است.

 آخر اگر قرار بر جواز عشرة ایام ـ ولو به‌نحو حسن فاعلی ـ باشد، باید امام رضا علیه السّلام نیز می‌فرمودند «در هر ماه یک عمره تشریع شده است، اما اگر