
رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدسسره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان میشود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمیباشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیشفرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتراند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمیتواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
58خرج کنند، ولی باید مانند پدر و مادری که از زمان شیرخوارگیِ دخترشان به فکر جهاز او هستند و میگویند باید از الان به فکر بود، دائماً این مسئله در نظر آنها باشد.
گرچه نظر بنده این است که همانطور که پدر و مادر از دوران طفولیت فرزندانشان به فکر خانه و جهاز آنها هستند باید از همان وقت به فکر مکۀ آنها باشند، اما خودِ فرزند از وقتی که بالغ میشود باید جدّاً به فکر باشد و کسب استطاعت کند؛ چون استطاعت یکدفعه حاصل نمیشود و شرایط امروز با سابق متفاوت است.
آیا کسی تابهحال چنین فتوایی داده است؟! همه میگویند پا روی پا بینداز و قلیان بکش!
حکایت توصیۀ اکید شیخ انصاری بر تهجد طلاب
شخصی به مرحوم شیخ انصاری ـ رحمة الله علیه ـ گفته بود که مطالعات ما طلبهها اجازه نمیدهد نماز شب بخوانیم؛ ایشان فرموده بودند:
أ تَشرِبُ قِرشَة؛ آیا قلیان میکشی؟ پس بهاندازۀ یک قلیان کشیدن برای نماز شب هم وقت بگذار, نه بیشتر!1
مطالعات شخص اجازه میدهد که چهار ساعت قلیان بکشد، اما موقعی که به نماز شب میرسد, فرصت ندارد! آیا نماز شب مربوط به عوامالناس است و طلبه نماز شب ندارد و فقط باید قلیان بکشد و قهوه بخورد؟!
خدا هم میگوید: تو فعلاً قهوه بخور و قلیان بکش، ما هم میدانیم موقع حسابرسی در آن دنیا چطور رفتار کنیم؛ اگر در آن آفتاب شدید صحرای محشر ـ که در روایت نقل شده است یکلحظه هم کسی نمیتواند آن را تحمل کند2 ـ بگویی: «خدایا، آتش مرا هلاک کرد؛ پس حساب من چه شد؟!» میگویم: «مسئلهای نیست؛ بگذار قلیان کشیدن ملائکه تمام شود!» یک روز قلیان کشیدن ملائکه هم معادل با
- ولایت فقیه در حکومت اسلام، ج ٤، ص ٩٦.
- إرشاد القلوب، ج ١، ص ٥٥؛ لوامع صاحبقرانی، ج ٦، ص ٩٩.
