رسالۀ عمرۀ مفرده

باشد، طبعاً ارادۀ مولا نسبت به وجود و عدم آن فعل متساوی خواهد بود که از آن به اباحه تعبیر می‌‌شود.

 بنابراین ممکن است خود فعل نسبت به یک ملاک مورد رضا و قبول شارع باشد، ولکن به جهات و ملاکات دیگر مورد رضای شارع نباشد؛ دراین‌صورت طبعاً مصلحت فعلیۀ انجام آن عمل، مقهور و مغلوب ملاکات نافیۀ آن فعل خواهد بود و در اینجا کراهت مولا نسبت به آن فعل خارجی تحقق پیدا می‌کند.

 فرض کنید که زید به‌جهت علمش و یا ضیف بودنش، اطلاق «أکرِم الضّیف‌» شامل او می‌‌شود و اکرام مِن‌حیثُ‌هُوَهُو به نفس او تعلق می‌گیرد؛ اما اگر شرایط و جوّ حاکم بر آن جامعه به‌نحوی باشد که با اطلاع دیگران از اکرام زید، محذوراتی ایجاد شود و برای او مشکلاتی به‌وجود آید، دراین‌صورت دیگر جهات و ملاکات خارجیه بر اکرامی که به نفس زید تعلق می‌گرفت، غالب می‌‌شود و نه‌تنها اکرام را در نظر مولا از رجحان می‌‌اندازد، بلکه از مرتبۀ تساوی‌الطرفین هم عبور می‌دهد و آن را به مرجوحیت وامی‌دارد و خطاب «لا تُکرِم زیدًا» می‌آید.

 لا تُکرِم زیدًا به‌جهت این نیست که اکرام او مورد رضای مولا نمی‌باشد، بلکه جهات خارجیه در این شرایط و ظرف خاص، رجحان اکرام را حذف می‌‌کند؛ بنابراین ممکن است خودِ یک فعل موردنظر مولا باشد اما جریانات خارجی و ملاکات دیگر، جنبۀ نفی را غلبه دهد.

کراهت روزه به‌واسطۀ جهات خارجیه

 این مسئله،‌ کلید بسیار مهمی برای استنباط است. بسیاری از مشکلات روایات و مسائل مرتبط با ماوراءالطبیعه با این روش می‌تواند توجیه و هضم ‌‌شود و اشکالات آن حلّ و برطرف گردد. مثلاً¹ نفس صوم امری ممدوح و موجب تقرب