
رسالۀ عمرۀ مفرده
بحثی فقهی در عدم رجحان تکرار عمره مفرده
کتاب «عمره مفرده» اثر نفیس حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدسسره میباشد. در این کتاب با ذکر دلیل و تبیین شواهد، بیان میشود که تکرار عمره در یک ماه جایز نمیباشد. ولی مهمترین مطالب این کتاب حول محورِ «فقه صحیح و فقه غیر صحیح» است. اهم مطالب مندرج در این کتاب: • تفاوت چشمگیرِ نگرشِ فقهیِ «اهل عرفان و اولیای الهی» با نگرش فقهیِ «علمای اهل ظاهر» • فقیه باید مراقب باشد که سلیقۀ شخصی و پیشفرضها در فتوای وی دخالت نداشته باشد، و فضای محیط و اطرافیان در نحوۀ استنباط او تعیین کننده نباشد. • مجتهد باید روحش متصل به عالم توحید، و نفس او تهذیب شده و قلب او نورانی باشد که این مسئله در کیفیت شناخت احکام الهی بسیار مؤثر است. • وظیفۀ مجتهد این است که ملاک و فلسفۀ احکام را برای مکلف تبیین کند. • او باید بین احکام شخصی و احکام کلی، فرق گذاشته و احکام شخصی را به دیگر افراد سرایت ندهد. • مجتهد باید به عواقب روحیِ یک تکلیف توجه داشته و در بیانِ حکم، ظرفیت مخاطب را لحاظ کند؛ ممکن است بیان یک حکم، تأثیر سوئی در مخاطب ایجاد کند. • تربیتِ مکلف و هدایت او به سمت روحِ تکالیف، از وظایف مجتهد است. • برخی مستحبات مثل زیارت امام علیه السلام از واجبات مهمتراند اگر چه شارع به جهت مصالحی نمیتواند آن را واجب نماید. • نقد نظریه «اقلّ ثواباً» در عباداتی که مکروه شمرده شده است.
رسالۀ عمرۀ مفرده
88در تاریخ پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و امیرالمؤمنین علیه السّلام روزۀ عاشورا مکروه نبوده است و راجع به کراهت آن چیزی نفرمودهاند، اما وقتی به زمان امام صادق علیه السّلام میرسد، حضرت میفرماید: «چون بنیامیه بهواسطۀ این عمل پلید و به شکرانۀ این جنایت و فاجعۀ تاریخ، عاشورا را روز مبارکی میدانند و روزه میگیرند، و جوّ حاکم بر جامعه جنبۀ فرح و انبساطی پیدا میکند، شیعیان ما نباید در این فضا این روز را روزه بدارند.»
برایناساس صوم روز عاشورا مکروه میشود، اما صوم فیحدّنفسه همان حُسن خود را دارد و همانطور که عبد در سایر ایام بهوسیلۀ جوع و عطش تقرب الیالله پیدا میکند، در این روز نیز آن تقرب پیدا میشود. جوع و عطش روز عاشورا با سایر ایام تفاوتی ندارد، مگر بهجهت ملاکات دیگری که خارج از نفسالفعل، بر ملاک مقرِّبیت خودِ فعل ترجیح یافته و حکومت پیدا کردهاند. در اینجا ملاک استحسان صوم کنار میرود و روزه در عاشورا مبغوض شارع میشود و کراهت به آن تعلق میگیرد و اگر کسی آن را انجام دهد ثوابی به او تعلق نمیگیرد.
گرچه روزه امری مخفی و باطنی است و بهعکس حجّ و جهاد بروز و ظهوری ندارد و روزه بودن شخص قابل تشخیص نیست، ولی درعینحال امام علیه السّلام میفرماید چون فضای حاکم بر جامعه مکدِّر است، نباید شیعیان ما در چنین فضایی روزه بگیرند.
تبریک گفتن مردم شام به یکدیگر در روز عاشورا در عصر اخیر
خدا جدّ ما را رحمت کند؛ ایشان میگفت:
من در زمانهای سابق، روز عاشورا در شام بودم و خودم مشاهده کردم که
